Dilimize Başka Dillerden Giren Kelimeler

+ Yorum Gönder
Yudumla ve Soru(lar) ve Cevap(lar) Bölümünden Dilimize Başka Dillerden Giren Kelimeler ile ilgili Kısaca Bilgi
  1. 1
    Ziyaretçi


  2. 2
    Asya
    Bayan Üye





    Cevap: Dilimize Girmiş Yabancı Kelimeler ve Türkçe Karşılıkları


    absürt : Fransızca absurde (saçma, zırva, anlamsız). Kelimenin karşılıkları dilimizde zaten vardır: saçma, anlamsız.

    absürt komedi : saçma komedi.

    adaptör : Fransızca adapteur. Uzun zamandan beri dilimizde kullanılan bu kelime Türkçe Sözlükte Bir aletin çapları birbirinden farklı olan parçalarından birini ötekine geçirebilmek için yararlanılan bağlayıcı şeklinde tanımlanmıştır.

    ad hoc group : İngilizce ad hoc özel, uygun, group kurul. Dilimizde ekonomi alanında kısa süreli ve tek bir görev için oluşturulan kurul anlamında kullanılır.

    adisyon : Fransızca addition (ekleme; hesap). "Lokanta, otel vb. yerlerdeki hesap" anlamında kullanılır.

    agreman : Fransızca agrément (hoşluk; izin, rıza; tat; süs). Dilimizde, diplomasideki anlamıyla kullanılır.

    agresif : Fransızca agressif. Dilimizde bir psikoloji terimi olarak "saldırgan, mütecaviz" anlamlarında kullanılır.

    air-conditioned : Havalandırma cihazı bulunan.

    air-conditioner : Havayı düzenleyen, sıcaklığı ayar eden alet.

    ajitasyon : Fransızca agitation (tahrik etme, kışkırtma). Kelimenin karşılığı dilimizde zaten vardır: kışkırtma.

    Kelimenin tıp alanındaki kullanımı da dikkate alınarak kışkırtma karşılığının yanı sıra çırpıntı sözü de kullanılmaktadır.

    ajitatör : kışkırtıcı.

    ajite etmek : kışkırtmak.

    ajite olmak : çırpıntıya uğramak.

    akreditasyon : Fransızca accreditation. Dilimizde doğrulamak, güven belgesi vermek anlamlarında kullanılmaktadır.

    akreditif : Fransızca accréditif, "bir bankanın başka bir bankaya biri için verdiği ödeme emri" anlamında kullanılır. Akreditif yanında aynı köke dayanan akredite sözü de vardır. Genellikle Türkçe "olmak" fiiliyle birlikte kullanılmaktadır.

    akualand : Fransızca aqualand. Lâtince "su" anlamındaki aqua sözü ile, "kara, toprak, yer, memleket" anlamındaki land sözünden yapılmış birleşik bir kelimedir. Bir tür havuz anlamındadır.

    akustik : Fransızca acoustique. "Fizik biliminin konusu ses olan kolu; kapalı bir yerde seslerin dağılım biçimi" anlamlarında olan bir kelimedir.

    alâkart : Fransızca à la carte (listeye göre). Karşılığı: seçmeli yemek.

    alan markajı : alan tutma. bk. markaj.

    alivre : Fransızca aa livré. Fransızcadan Türkçeye geçmiş bir bankacılık terimidir. Genel olarak sonradan teslim veya vadeli satış anlamlarındadır. Anlaşmanın yapıldığı sırada bulunmayan fakat teslim zamanında sağlanması mümkün olan her türlü mal üzerine yapılan satış işlemi diye de tanımlanır. Türkçe Sözlükte bu söz "Ürün daha tarladayken yetiştiği zaman teslim edilmek üzere önceden pey verilerek yapılan satış" olarak tanımlanmıştır.

    almanak : Fransızca almanache. Bu kelimenin anlamı, "yılın gün, hafta, ay gibi bölümlerinden başka, bayram, yıl dönümü gibi belli günleri ve birtakım astronomi, meteoroloji, istatistik bilgilerini gösteren kitap biçimindeki takvim"dir. Bu söz için dilimizde kullanılmaktadır.

    ambiyans : Fransızca ambiance çevre, muhit, hava, ortam. Son yıllarda özellikle gazetelerin magazin sayfalarında sıkça rastladığımız bir kelimedir.

    amblem : Fransızca emblème (soyut bir şeyin, bir kavramın sembolü olan varlık veya eşya, belirtke).

    amortisman : Fransızca amortissement. Türkçe Sözlük'te yer alan "taşınmaz malların aşınmalarına karşılık olarak yıllık kârdan ayrılan belirli pay" anlamındaki amortisman için aşınma payı veya yıpranma payı karşılıklarıda kullanılmaktadır.

    ampirik : Fransızca empirique. "Bir kurama değil de yalnızca deneye, gözleme dayanan" anlamında sıfat olarak kullanılan bir kelimedir. Ampirik kelimesiyle kökteş olan ampirist ve ampirizm sözleri de dilimizde zaman zaman kullanılmaktadır.

    anakronizm : Fransızca anachronisme. Bu söz "tarihe aykırılık, çağa uymama" anlamlarında dilimizde kullanılmaktadır.

    anchorman : İngilizceden dilimize giren bu terim "ana haber sunucusu" anlamındadır.

    anekdot : Fransızca anecdote. "Kısa, özlü anlatımı olan güldürücü hikâye, fıkra" şeklinde tanımladığımız bu söz de dilimizde bir süreden beri kullanılan bir edebiyat terimidir.

    angaje : bağlanmış.

    angaje etmek : bağlamak.

    angaje olmak : bağlanmak, üstlenmek.

    angajman : Fransızca engagement (rehin; taahhüt; anlaşma; bağlantı). Bu kelime için dilimizde güzel bir karşılık vardır: bağlantı.

    animasyon : Fransızca animation (canlanma; çizgi film).

    animatör : Fransızca animateur (canlandırıcı; sunucu; çizgi film yapımcısı).

    ankesör:ankesörlü telefon sözünde geçen ankesör Fransızcadan dilimize geçmiştir. Fransızca encaisseur sözü "para alıcı, tahsildar, mutemet" anlamındadır. Bu kelimenin fiil biçimi olan encaisser ise "sandıklamak, kasaya koymak" anlamlarındadır.

    anomali : Fransızca olan bu söz dilimizde genel anlamda "belli bir ölçüye, belli bir kurala uymama durumu", psikolojide ise "hastalık niteliğinde olmamakla birlikte normalden, belirgin ölçüde sapma gösterme" anlamındadır.

    ansambl : Fransızca ensemble (bütün, bütünlük, topluluk). Eski Sovyetler Birliği'nde ve Türk cumhuriyetlerinde müzik ve oyun toplulukları için kullanılır.

    antagonist : Fransızca antagoniste sözü "hasım, vuruşan, karşıt, çatışan" anlamlarındadır.

    antet : Fransızca en-tête. "Kâğıt veya zarf üzerine basılmış ad, adres, başlık" anlamında kullanılır.

    anti-damping : karşı

    antikite : Fransızca antiqutié. Tarihte ilk çağ, antik devir anlamıyla dilimizde yaygın olarak kullanılır.

    antipati : Fransızca antipathie (sevimsizlik, soğukluk, ısınamama). Bu kavram için de dilimizde güzel karşılıklar vardır: iticilik, sevimsizlik, soğukluk.

    antipati duymak : kanı kaynamamak.

    antipatik : Fransızca antipathique (sevimsiz, soğuk).

    antre : Fransızca entrée (giriş).

    aperitif : Fransızca apéritif. Dilimizde İştahı açmak için yemekten önce içilen içki anlamında kullanılır.

    a posteriori : A priori kelimesinin zıddı olan bir kavram.

    a priori : Lâtince a priori (denemeye dayanmadan, akıl yoluyla önceden kabul edilen).

    aranje etmek : Türkçe "etmek" yardımcı fiiliyle Fransızca aranje kelimelerinden oluşan bu birleşik fiil düzenlemek, düzenlenmek fiilleriyle karşılanır.

    aranjman : Fransızca arrangement (belirli sesler, çalgılar veya topluluklar için yazılmış bir eserin, başka sesler, çalgılar veya topluluklar tarafından söylenip çalınabilmesi için o eserde yapılan değişiklik).

    aranjör : Fransızca arrangeur.

    arbitraj : Fransızca arbitrage. Ticarî bir terim olarak dilimize geçen bu kelime "hisse senedi, tahvil, döviz gibi değerli kâğıt ve paraları daha kârlı görülen başka kâğıt ve paralarla değiştirme işi" anlamında kullanılmaktadır.

    arboretum : Lâtince. "Örnek olabilecek çeşitli ağaçların ve bitkilerin bilimsel amaçlarla yetiştirildiği alan" anlamında dilimizde de kullanılır.

    argüman : Fransızca argument (kanıt, delil). Bu kelimenin dilimizde zaten karşılıkları vardır: kanıt, delil.

    arkeolog : kazı bilimci.

    arkeoloji : Fr. archéologie. Tarih öncesi ve eski çağlardan kalma eserleri tarih ve sanat bakımından inceleyen bilim anlamında Türkçede de kullanılır.

    arketip : Fransızca archetype. İlk örnek, asıl numune, özgün model. Bu söz sanatın çeşitli kollarında da kullanılır. İleriki dönemlerde geliştiği bilinen bir mimarî ögenin henüz en yetkin biçimine ulaşmamış ilk örneği anlamında da dilimizde geçmektedir.

    aroma : Fransızca aroma. "Bitki özlerinden veya yağlarından elde edilen hoş koku." Dilimizde bu söze yakın anlamda "rayiha" kelimesi de vardır.

    arometrapi :
    Fransızca kökenli olan bu kelime aroma (güzel koku) ve thérapie (tedavi) kelimelerinden oluşmaktadır.

    artikülâsyon : Fransızca articulation. Dil biliminde kullanılır.

    asist : İngilizce assist (yardım etmek). Sporda hem yardım, hem yardımcı anlamında kullanılmaktadır.

    asist (asiste) etmek : yardım etmek.

    asisti : yardımcısı.

    asistlik : yardımcılık.

    asparagas : "Makaraya sarmak, çapraz iki sırığa germek, eziyet etmek" anlamlarına gelen İspanyolca aspar kelimesine dayanan bir sözdür.

    aşağılık kompleksi :
    aşağılık duygusu.

    aut : İngilizce out (dışarı, dışarıda). Topun, karşı takım oyuncularınca köşe ile kale arasındaki çizgiden veya kale üstünden alan dışına çıkarılması. Karşılığı: dış.

    auta atmak : dışa atmak.

    auta çıkmak (gitmek) : dışa çıkmak.

    aut atışı (yapmak) : dış atışı (yapmak).

    aut çizgisi : dış çizgisi.

    avangart : Fransızca avant-garde. "Bir hareketi, bir düşünce akımını başlatan, kendisinden sonra gelenlere öğretisi ile yol gösteren kimse" anlamındaki bir kelime.

    avans : Fransızca avance. Alacağına sayılmak üzere önceden yapılan ödeme anlamıyla dilimizde kullanılmaktadır.

    avans çekmek : öndelik çekmek.

    avans vermek : öndelik vermek.








+ Yorum Gönder
5 üzerinden 5.00 | Toplam : 2 kişi