Mutasyon nedir çeşitleri nelerdir

+ Yorum Gönder
Yudumla ve Soru(lar) ve Cevap(lar) Bölümünden Mutasyon nedir çeşitleri nelerdir ile ilgili Kısaca Bilgi
  1. 1
    Ziyaretçi

    Mutasyon nedir çeşitleri nelerdir





  2. 2
    Gülcan
    Usta Üye





    Cevap: mutasyon nedir çeşitleri nelerdir

    Mutasyon, bireyde canlı hücresinin çekirdeğinde bulunan ve kalıtsal özelliklerinin ortaya çıkmasını sağlayan DNA molekülünün; radyasyon, X ışını,ultraviyole, ani sıcaklık değişimleri ve kimyasallar sonucunda bozulmaya uğramasıdır.

    Mutasyonlar, genetik bilgiyi taşıyan DNA molekülünde, kopmalara, yer değiştirmelere sebep olur ve bu çoğu zaman yüksek tahribatlarla sonuçlanır. Bu durumda canlının protein veya enzim yapısı ve beraberinde metabolizması değişir. Genlerde meydana gelen bu değişmelere ‘mutasyon’ denirken, mutasyona neden olan maddelere ‘mutajen maddeler’, mutasyona uğramış gene de ‘mutant gen’ denir.

    Canlının vücut hücrelerinde gerçekleşen mutasyonlar sadece o canlıyı etkilerken, üreme hücrelerindeki mutasyonlar gelecek nesillere de aktarılmaktadır.

    DNA’nın Yapısı Ve Meydana Gelen Mutasyonlar

    DNA, hücrenin yönetici molekülüdür ve yapısında kalıtsal özelliklerimize etki eden genler bulunur. Kalıtsal bilgilerimiz bu genler tarafından taşınır. Ayrıca beslenme, solunum, üreme gibi canlılık faaliyetlerini de yönetmektedir.
    DNA’nın temel yapı birimleri nükleotitlerdir. Bir nükleotidin yapısında bulunan birimler; fosfat, seker ve organik bazdır. Organik bazlar adenin (A), timin (T), sitozin (C) ve guanin(G)’dir. DNA’daki bilgiler bu dört ayrı nükleotidin özel ve anlamlı bir sıra içinde dizilmesi ile oluşurlar. DNA molekülünün kendisini eşlerken hata oluşturması ile bu sıralamada karışıklık meydana gelir ve o yapı tamamen bozulur. Bu da farklı genetik özelliklerin ortaya çıkmasına sebep olabilir.

    Mutasyon Çeşitleri Nelerdir?
    Mutasyonun en önemli etkilerinden biri, bir sonraki nesile farklı genetik özellikler aktarılmasına neden olmasıdır. Eşey(üreme) hücresi mutasyonları kalıtsal olan ve bir sonraki nesillere aktarılan mutasyonlardır. Canlıda farklı fiziksel özelliklerin oluşumuna sebep olmaktadırlar.

    Mutasyonlar, kromozom mutasyonları ve nokta(gen) mutasyonları olarak ikiye ayrılır:

    Gen (nokta) Mutasyonları
    Kromozomların yapısında ya da sayısında herhangi bir değişiklik olmadan DNA’nın kısıtlı bir bölümünde doğal veya deneysel olarak meydana gelen mutasyonlardır. Mutasyona uğramış bir gen oluşan tahribat miktarına göre nadiren eski haline dönebilir. DNA’da bir veya birkaç baz sırasının (A;T;G;C) yer değiştirmesi, kopması, zincire başka bazların eklenmesi veya eksilmesi gibi sonuçlar bu mutasyona neden olabilmektedir.

    Üreme(eşey) hücrelerinde oluşan nokta mutasyonları döllere, yani nesilden nesile aktarılır. DNA’ya baz ilavesi (insersiyon) veya DNA’dan baz çıkarılması (delesyon) en zararlı iki mutasyon tipi olarak bilinmektedir. Kod okuma çerçevesinin kayması ile gen yapısında önemli değişiklikler meydana gelir.

    Ultraviyole ışınları, X ışınları, radyasyon, ,radyoaktif materyaller, bazı mutajenik kimyasallar gen mutasyonlarına neden olurlar. Bu genlerin yayılmasını önleyebilmek, mutasyona uğramış canlının üreme yeteneğinin yok olmasına bağlıdır. Örneğin, orak hücre anemisi bir nokta mutasyonu ile oluşmuştur ve kalıtsal bir kan bozukluğudur.

    Kromozom Mutasyonları
    Kromozom mutasyonları, kromozomun bir parçasında kopma veya parça değişimi ( crossing-over) sırasında yanlış yapısal ya da sayısal değişiklikler sonucu oluşur. Mayoz ve mitoz bölünme sırasında meydana gelen hatalardan kaynaklanır ve daha ağır hasarlar oluşturmaktadır.

    Mayoz bölünmenin ilk evrelerinde crossing-over (homolog kromatitler arası parça değişimi) olayı gerçekleşir ve genetik çeşitlilik oluşumu sağlanılır.

    Bazen kromatitler, crossing-over olmadan parça değişimi gerçekleştirmektedir. Kromozomun bir kısmının kendi kendini eşlemesi, bir kromozomun başka bir kromozoma tutunması, kromozomun bir parçasının kopup kaybolması, kromozomal materyalde eksilme veya artma, kromozomun uçlarının kopması ve halka şeklinde birleşmesi gibi değişiklikler kromozomun yapısında meydana gelen değişimlerdir.

    Kromozom sayısının değişmesi ise kromozom sayısı bakımından farklı hücreler meydana getirir ve kalıtsal açıdan sorunlar doğurur. Her zaman mitoz ve mayoz bölünme sırasında düzenli ayrılma gözlenmeyebilir. İnsanlardaki kromozom sayısı değişimleri bazı sendromlara sebep olmaktadır.

    Örneğin;
    Down Sendromu, Edward Sendromu, Patau Sendromu, Cri du Chat Sendromu, Kronik Miyelojenik Lösemi bunlardan birkaçıdır







+ Yorum Gönder
5 üzerinden 5.00 | Toplam : 2 kişi