Ülkemizde görülen iklim tipleri ve bitki örtüsü

+ Yorum Gönder
Yudumla ve Soru(lar) ve Cevap(lar) Bölümünden Ülkemizde görülen iklim tipleri ve bitki örtüsü ile ilgili Kısaca Bilgi
  1. 1
    Ziyaretçi


  2. 2
    Galus
    Özel Üye





    Cevap: Türkiyede Görülen İklim Tipleri

    Akdeniz iklimi
    Yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlı geçen iklim türüdür.
    Yaz sıcaklığı güneş ışınlarının düşme açısına, kuraklık ise alçalıcı hava hareketlerine bağlıdır. En sıcak ay ortalaması 28-30 °C , en soğuk ay ortalaması 8-10 °C dir. Yıllık sıcaklık ortalaması 18 °C dir. Kar yağışı ve don olayı çok ender görülür. En fazla yağış kışın , en az yağış yazın düşer. Kışın görülen yağışlar cephesel kökenlidir. Cephesel yağışlar en fazla bu ikimde görülür. Yıllık yağış miktarı yükseltiye göre değişir. Ortalama 600-1000 mm arasındadır. Yağış rejimi düzensizdir.

    Bitki örtüsü maki'dir. Maki yaz kuraklığına dayanabilen; mersin, defne, kocayemiş, zeytin, zakkum, keçiboynuzu gibi kısa bodur ağaççıklardan meydana gelen bir bitki topluluğudur.

    Görüldüğü yerler

    Akdeniz’e kıyısı olan ülkeler ( Libya, Mısır ve İsrail hariç. Buralarda görülmeme sebebi yer şekillerinin engebesiz olmasıdır.), Avustralya’nın güneybatısı, Güney Afrika Cumhuriyetinde Kap bölgesi, Şili’nin orta kesimleri ve Kuzey Amerika’da Kaliforniya çevresinde etkilidir. Türkiye'de Akdeniz iklimi esas karakterini Akdeniz Bölgesi'nde, Torosların denize bakan yamaçlarında 800-1000 metre yüksekliğe kadar olan alanlarda gösterir. Kıyı boyunca kuzeye gidildikçe karakterinde değişiklikler görülmekle birlikte, kıyılar ve içeriye doğru uzanan grabenler boyunca görülür. Marmara Bölgesi'nde ise Güney Marmara kıyıları ile Trakya'nın Ege kıyılarında görülür. Akdeniz iklimiyle ilgili daha çok bilgiyi İklimler sayfasında bulabilirsiniz.

    Karasal iklim

    Kıtaların orta kesimlerinde deniz etkisinden uzak yerlerde, ve Kuzey Yarım Küre'de etkili olan iklim çeşitidir. Kışları soğuk ve karlı geçer, yazlar ise özellikle Orta Asya'da ve Anadolu'da sıcak ve kurak geçer, Türkiye'nin büyük bir kısmında özellikle İç Anadolu Bölgesi'de, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde ve Doğu Anadolu Bölgesi'nde etkili olur.

    Karasal iklimin görüldüğü yerlerde kış erken başlar ve ortama olarak 90 gün karın yerde kalma süresi vardır. Yazlar da kış kadar erken başlar ve sıcaktır fakat nem az olduğundan dolayı bu sıcaklık fazla hissedilmez, gece ve gündüz arasındaki sıcaklık ve yıllık sıcaklık farkı çok fazladır.

    Görüldüğü Yerler
    Ülkemizde Karasal İklim, İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu Bölgeleri ile İç Batı Anadolu Bölümünde görülür. Genel özellikleri şunlardır:
    Yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve kar yağışlıdır. İç Anadolu Bölgesinde maksimum yağış ilkbaharda, minimum yağış yazın düşer. İç Anadolu da ortalama yağış 300-400 mm’dir. İç Anadolu’nun kış sıcaklık ortalaması, -1, -5°C, yaz sıcaklık ortalaması, 22-23°C, yıllık sıcaklık ortalaması ise, 10-11°C’dir. Ege Bölgesinin İç batı Anadolu Bölümünde de yağışlar kıyı kesimine göre azdır. Doğu Anadolu Bölgesinin kuzeydoğu kesiminde yıllık sıcaklık ortalaması, 4-6°C’dir. Kuzeydoğu Anadolu’da kış sıcaklık ortalaması, -7, -10°C, yaz sıcaklık ortalaması, 17-19°C’dir. Yıllık yağış miktarı, 500-600 mm’dir. Güneydoğu Anadolu’da ise ortalama yağış, 400-700 mm’dir. Güneydoğu Anadolu Bölgesinde kış mevsimi çok karlı ve donlu geçmemekle beraber, yaz mevsiminde şiddetli kuru sıcaklar egemendir. Güneydoğu Anadolu’da yıllık ortalama sıcaklık, 15-16°C, kış sıcaklığı, -1, 4°C, yaz sıcaklığı ise, 30-35°C’dir.

    Karadeniz İklimi ve Görüldüğü Yerler

    Karadeniz iklimi (Okyanusal İklim veya Ilıman Deniz İklimi) asıl olarak Kuzey Anadolu Dağları'nın Karadeniz’e bakan yamaçlarında görülür. Genel özellikleri şunlardır:
    Her mevsim yağışlıdır.
    Doğu Karadeniz Bölümünde maksimum yağış sonbaharda, minimum yağış ilkbaharda düşer. Yıllık yağış miktarı 2000-2500 mm’dir.
    Batı Karadeniz Bölümünde maksimum yağış sonbaharda, minimum yağış ilkbaharda düşer. Yıllık yağış miktarı 1000-1500 mm’dir.
    Orta Karadeniz Bölümünde ise maksimum yağış kışın, minimum yağış yazın düşer. Yıllık yağış miktarı 800-1000 mm’dir.
    Karadeniz ikliminin görüldüğü alanlarda kar yağışlı günlerin ortalaması 18 gündür.
    Yıllık ortalama sıcaklık 13-15 °C’dir.
    Ocak ayı ortalama sıcaklığı 6-7 °C’dir.
    Temmuz ayı ortalama sıcaklığı 21-23 °C’dir.
    Yıllık sıcaklık farkı 13-15 °C’dir.
    Doğal bitki örtüsü ormandır. Yüksek alanlarda Alpin çayırlar görülür.

    Marmara iklimi

    Marmara Bölgesi'nin kuzey Ege'yi de içine alacak şekilde güney kesiminde görülür.

    Marmara iklimi, Karasal iklim, Karadeniz iklimi ve Akdeniz iklimleri arasında bir geçiş özelliği göstermektedir. Buna bağlı olarak doğal bitki örtüsünü güney ve alçak kesimlerde Akdeniz kökenli bitkiler, yüksek kesimlerde kuzeye bakan yamaçlarda Karadeniz bitki topluluğu özelliğindeki nemli ormanlar oluşturmaktadır.







  3. 3
    Ziyaretçi
    ülkemizde görülen iklim tipleri ve bitki örtüsü
    Türkiye, matematik ve özel konumu nedeniyle çeşitli iklim tiplerinin görüldüğü bir ülkedir. Türkiye’de, çevresindeki denizlerin, kara kütlelerinin, basınç merkezlerinin, enlemin ve yeryüzü şekillerinin etkisiyle 3 ana iklim tipi belirmiştir. Ana iklim tipleri arasında her iki iklim tipinin de özelliğini taşıyan geçiş iklimleri görülür.



    Karadeniz İklimi



    Karadeniz İkliminin Özellikleri



    Karadeniz Bölgesi’nin kıyı kesimlerinde görülür.

    Her mevsim yağışlıdır. En çok yağış sonbahar ile kış aylarında düşer.

    Türkiye’de görülen iklimler içinde yıllık yağış miktarı en fazla olandır.

    Yazlar serin ve yağışlı, kışlar ılık ve yağışlı geçer.

    Yıllık sıcaklık farkı azdır.

    Bulutluluk oranı yüksek, güneşli gün sayısı azdır.

    Karadeniz iklimi yer şekillerinin farklılığı nedeniyle 3 alt tipe ayrılmıştır.



    UYARI : Karadeniz iklimi sıcaklık ve nem koşulları bakımından okyanusal iklime benzer. Bu iklim tipinde yağış miktarı dağların konumuna ve yükseltilerine bağlı olarak farklılık gösterir.



    Doğu Karadeniz Tipi



    Dağların kıyıdan hemen sonra yükselmesi, uzanış yönleri ve bunların yağış getiren rüzgarlara dönük olması gibi etkenlerden dolayı Türkiye’nin ve bölgenin en yağışlı bölümüdür.

    Yıllık sıcaklık ortalaması : 14°C - 15°C

    Ocak ayı sıcaklık ortalaması : 7°C

    Temmuz ayı sıcaklık ortalaması : 23°C

    Yıllık yağış miktarı 1500-2500 mm



    Orta Karadeniz Tipi



    Bu bölümde dağlar kıyıdan uzaklaştığı ve yükseltileri azaldığı için yıllık yağış miktarı azalmıştır.

    Yıllık sıcaklık farkları azdır.

    Yıllık sıcaklık ortalaması : 14°C - 15°C

    Ocak ayı sıcaklık ortalaması : 7°C

    Temmuz ayı sıcaklık ortalaması : 23°C

    Yıllık yağış miktarı : 700 – 900 mm



    Batı Karadeniz Tipi



    Yaz ve kış sıcaklıkları Orta ve Doğu Karadeniz tipine göre biraz daha düşüktür.

    Yıllık yağış miktarı, Orta Karadeniz’dekinden daha azdır.

    Kar yağışı ile don olayı Doğu ve Orta Karadeniz’e göre daha sık görülür.

    Yıllık sıcaklık ortalaması : 13°C - 14°C

    Ocak ayı sıcaklık ortalaması : 5°C

    Temmuz ayı sıcaklık ortalaması : 21°C

    Yıllık yağış miktarı : 1000-1500 mm



    Karadeniz İkliminin Doğal Bitki Örtüsü



    Sıcaklık ve yağış koşulları gür ormanların ve ormanaltı florasının gelişmesini sağlamıştır. Ancak Orta Karadeniz Bölümü’nde yıllık yağış miktarının azalmasına bağlı olarak orman örtüsü zayıflar.



    Karadeniz Bölgesi Bitki Katları



    Geniş yapraklı ağaçlardan oluşan orman

    Geniş ve iğne yapraklı ağaçlardan oluşan orman

    İğne yapraklı ağaçlardan oluşan orman

    Alpin çayırlar



    Akdeniz İklimi



    Akdeniz İkliminin Özellikleri



    Yazları sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlı geçer.

    Kar yağışı ve don olayı ender görülür.

    En yağışlı mevsim kış, en kurak mevsim yazdır.

    Yaz kuraklığı belirgindir.

    Akdeniz iklimi sıcaklık ortalamaları farklı olduğu için 2 tipe ayrılır.



    UYARI : Akdeniz ikliminin etki alanı Akdeniz Bölgesi’nde Toros Dağları’nın varlığı nedeniyle dar, Ege Bölgesi’nde ise dağların kıyıya dik uzanması nedeniyle geniştir.



    Asıl Akdeniz Tipi



    Akdeniz ve Ege kıyılarında görülür.

    Dağların kıyıdan hemen sonra yükseldiği yerlerde yağış miktarı artar.

    Kış sıcaklığının en yüksek olduğu yerler Akdeniz kıyılarıdır.

    Yıllık sıcaklık ortalaması : 18°C - 19°C

    Ocak ayı sıcaklık ortalaması : 8°C - 9°C

    Temmuz ayı sıcaklık ortalaması : 28°C - 30°C

    Yıllık yağış miktarı : 750 – 1000 mm



    Bozulmuş Akdeniz Tipi (Marmara Tipi)



    Gelibolu Yarımadası ile Güney Marmara kıyılarında daha yaygın olan bu iklim tipi, Trakya’nın büyük bir bölümünde de görülür.

    Akdeniz iklimi ile Karadeniz iklimi arasında geçiş özelliği gösterir.

    Enlem farkı nedeniyle sıcaklık ortalamaları Asıl Akdeniz tipine göre düşüktür.

    Kar yağışı ve don olayı Asıl Akdeniz tipine göre daha sık görülür.

    Yıllık sıcaklık ortalaması : 12°C - 15°C

    Ocak ayı sıcaklık ortalaması : 5°C - 6°C

    Temmuz ayı sıcaklık ortalaması : 24°C

    Yıllık yağış miktarı : 600 – 800 mm



    UYARI : Akdeniz İkliminin Marmara tipinde sıcaklıkların daha düşük olması, enlem farkı ve kuzeyden gelen rüzgarların etkisiyle açıklanır, Karadeniz ikliminin etkisiyle yaz yağışlarında artış görülür.



    Akdeniz İkliminin Doğal Bitki Örtüsü



    Kısa, bodur ağaç ve çalılardan oluşan makilerdir. Maki bütün yıl boyunca yeşil kalır.

    Makilerin yükselti sınırı enlemin etkisine bağlı olarak değişir.



    Akdeniz’de 700 – 800 m

    Ege’de 400 – 500 m

    Güney Marmara’da ise 250 – 300 m’dir.



    Karasal İklim



    Karasal İklimin Özellikleri



    Kuzey Anadolu ve Toros Dağları denizel etkilerin iç bölgelere girmesini zorlaştırdığı için iç kesimlerde iklim karasallaşmıştır.

    Yıllık yağış miktarı az, sıcaklık farkları belirgindir.

    Karasal iklim, enlem ve yükselti farkı nedeniyle 3 tipe ayrılır:



    UYARI : Karasal iklimde yaz kuraklığının görülmesi, Akdeniz yağış rejiminin etkili olduğunu gösterir.



    İç Anadolu Tipi



    İç Anadolu, İç Batı Anadolu, Göller Yöresi ve Ergene Havzası’nda görülür.

    Yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve kar yağışlı geçer.

    En yağışlı mevsim ilkbahardır.



    Yıllık sıcaklık ortalaması : 10°C - 12°C

    Ocak ayı sıcaklık ortalaması : 2°C - 4°C

    Temmuz ayı sıcaklık ortalaması : 25°C

    Yıllık yağış miktarı : 250 – 500 mm



    Güneydoğu Anadolu Tipi



    Türkiye’nin en sıcak iklim bölgesidir.

    Yazlar çok sıcak, kurak ve uzun, kışlar ılık, yer yer soğuk ve kısa geçer.

    Yaz kuraklığının en belirgin olduğu bölgedir.

    Bölgenin batısında kış yağışları, doğusunda ilkbahar yağışları belirgindir.

    Yıllık sıcaklık ortalaması : 15°C – 19°C

    Ocak ayı sıcaklık ortalaması : 1°C - 2°C

    Temmuz ayı sıcaklık ortalaması :30°C den yüksek

    Yıllık yağış miktarı : 400 – 700 mm



    Doğu Anadolu Tipi (Yazın Yağışlı Tip)



    Bölgenin yüksek bölümlerinde karasal iklim özellikleri daha belirgindir.

    Kışlar çok soğuk, karlı ve uzun, yazlar serin, yağışlı ve kısa geçer.

    En yağışlı mevsimler, yaz ve ilkbahardır.

    Kar yağışı ve don olayı çok sık görülür.

    Yükseltinin etkisiyle kar yağışı diğer bölgelere göre erken başlar.

    Yıllık sıcaklık ortalaması : 3°C - 6°C

    Ocak ayı sıcaklık ortalaması : -12°C’den düşük

    Temmuz ayı sıcaklık ortalaması :21°C - 22°C

    Yıllık yağış miktarı : 400 – 600 mm



    Doğu Anadolu Tipi (Yazları Kurak Tip)



    Bölgenin Çukurda kalan alanlarında (Yukarı Fırat, Orta ve Yukarı Murat Bölümleri) kış sıcaklığı biraz daha yüksektir. Ancak İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu tipine göre kışlar sert geçer.

    İlkbahar yağışları belirgindir.

    Yazlar daha sıcak ve kurak geçer.

    Bu iklim tipi yükseltisi düşük çöküntü ovalarında ve akarsularca derin yarılmış vadi tabanlarında görülür.

    Yıllık sıcaklık ortalaması : 12°C – 12°C

    Ocak ayı sıcaklık ortalaması : -8°C

    Temmuz ayı sıcaklık ortalaması :25°C den yüksek

    Yıllık yağış miktarı : 300 – 500 mm



    Karasal İklimin Doğal Bitki Örtüsü



    İlkbahar yağışlarıyla yeşeren, yaz kuraklığı ile fazla boy atmadan sararan ve step (bozkır) adı verilen bitki örtüsü geniş yer kaplar. Step alanlarının bir bölümü antropojendir.

    Yüksek yerlerde yer yer iğne yapraklı ağaçlardan oluşan ormanlar bulunur. Dağ doruklarına yakın yerlerde düşük sıcaklık nedeniyle dağ çayırları yer alır.



    Antropojen Step (Bozkır) : Ağaçların tahrip edildiği alanlarda gelişen steplere antropojen step (bozkır) adı verilir.



    İklimin İnsan ve Çevre Üzerindeki Etkileri



    İnsanların yaşantısını, ekonomik etkinliklerini belirleyen en önemli etken iklimdir.



    İklimin Doğal Bitki Örtüsüne Etkisi



    Bir bölgede ormanın bulunması, alt ve üst sınırının belirlenmesi doğrudan iklimin kontrolü altındadır. Ormanın yataydaki (enleme bağlı) ve dikeydeki (yükseltiye bağlı) üst sınırını sıcaklık belirler. Yağış ise orman örtüsünün alt sınırını belirleyen önemli bir iklim elemanıdır. Ayrıca yağış miktarı ormanın yoğunluğu üzerinde etkindir. Bir yerde bitki örtüsündeki çeşitlilik de iklim elemanlarına bağlıdır.



    İklimin Tarım Koşullarına Etkisi



    Bir bölgenin sıcaklık ve nem koşulları tarım ürünlerini, sulamaya duyulan gereksinimi etkilemektedir.Yaz kuraklığının belirgin olduğu bir yerde sulamaya duyulan gereksinim fazladır. Buna kuraklık sınırı denir.

    Tarımsal etkinlikleri sınırlandıran diğer bir etken de düşük sıcaklıktır.

    Sıcaklık kutuplara doğru ve yükseklere çıkıldıkça düşer. Belli bir yerden sonra tarımsal etkinlik sona erer. Ancak, bazı ürünler düşük sıcaklığa daha dayanıklı olduğundan tarım alanları kutuplara daha yakındır.



    UYARI : Tarımın yükselti sınırı, tropikal kuşakta 4000 m, Türkiye’de 2000 m civarındadır.



    İklimin Toprak Oluşumuna Etkisi



    Bir bölgedeki toprağın türü, oluşum süresi ve derinliği iklimle yakından ilişkilidir. Değişik iklim bölgelerindeki topraklar birbirinden farklıdır. Örneğin nemli bir bölgede yağışlar ve yüzey suları ile toprağın içindeki kireç ve mineraller yıkanır. Çöllerde ise yağış azlığı nedeniyle topraktaki yıkanma minimum düzeydedir.



    İklimin Kara ve Deniz Sularına Etkisi



    İklimin, karalardaki suların oluşumu ve özellikleri üzerinde önemli etkisi vardır. Akarsular, göller, yer altı suları ve kaynaklardan oluşan kara sularının fiziksel ve kimyasal özellikleri ile su potansiyelleri iklimle yakından ilişkilidir. İklim, akıntılar, denizlerin su sıcaklığı ve tuzluluk oranı üzerinde de etkilidir.



    İklimin Yer şekillerine Etkisi



    Bir bölgede etkili olan dış güçler (akarsular, buzullar, rüzgarlar) bölgenin iklim koşullarına bağlı olarak değişir.

    Örneğin Türkiye’de akarsuların oluşturduğu yer şekilleri yaygınken, İsveç, Norveç gibi soğuk enlemlerdeki ülkelerde buzul şekilleri yaygın olarak görülmektedir.



    İklimin Nüfus ve Yerleşmeler Üzerine Etkisi



    Yeryüzünde nüfusun dağılışı büyük ölçüde iklimin kontrolü altındadır. Nüfusun yatay dağılışı incelendiğinde, nüfusun yoğun olduğu ülkelerin Orta Kuşak’ta toplandığı görülür. Buna karşın sıcak ve kurak çöller ile kutuplarda nüfus yok denecek kadar azdır. Yerleşmelerin dikey dağılışı ise yükseltiye ve denize olan uzaklığa bağlıdır. Ayrıca nüfusa bağlı olarak yerleşmelerin yoğunluğu ve büyüklüğü de iklimle ilişkilidir.



    İklimin Konut Tiplerine Etkisi



    Bir yerin iklim koşulları ile konut tipleri ve yapı malzemesi arasında yakın bir ilişki vardır. Örneğin kar yağışının etkin olduğu yerlerde evler dik çatı yapılırken, sıcak ve kurak iklim koşullarının etkin olduğu yerlerde kalın duvarlı, küçük pencereli ve düz çatılı yapılır. Kent yerleşmelerinde ise yapılaşma, iklim koşullarından bağımsızdır.



    İklimin Turizme Etkisi



    Yıl boyunca sıcaklık koşullarının uygun olduğu kıyı bölgeleri deniz turizminin geliştiği yerlerdir. Örneğin Akdeniz’e kıyısı olan ülkelerde deniz turizmi çok gelişmiştir.

    Ayrıca yüksek dağlarda ve yüksek enlemlerdeki kar yağışına bağlı olarak yapılan kış turizmi de iklimin kontrolü altında gelişmiştir.



    UYARI : İklim özellikleri benzer bölgelerde;

    doğal bitki örtüsü,

    tarımsal etkinlikler,

    akarsu rejimleri,

    konut tipleri ve yapı malzemesi,

    turizm etkinlikleri,

    insanların gereksinimleri (giyim beslenme) benzer özellikler gösterir.







+ Yorum Gönder
5 üzerinden 5.00 | Toplam : 5 kişi