Alevilik Bektaşilik Nedir

+ Yorum Gönder
Yudumla ve Soru(lar) ve Cevap(lar) Bölümünden Alevilik Bektaşilik Nedir ile ilgili Kısaca Bilgi
  1. 1
    Ziyaretçi

    Alevilik Bektaşilik Nedir





  2. 2
    imported_OMERİ
    Yeni Üye





    Cevap: Alevilik bildiğimiz islami mezheplerin ameli yönü olmayan,sevgi ve hoşgörü esaslı bir tema ile hümanist bir din anlayışıdır.Türkiyede Ehli sünnetten sonra en fazla mensubu olan yoldur.

    Şimdi Alevilik Bektaşilik inanç esasları ve görüşlerine bir göz atalım

    Aleviligin Inanc Kaynaklari

    Aleviligin inanc ve ibadet esaslarini görmeden önce, bu esaslarin günümüze hangi sekillerde ulastigina deginmek gerekir. Alevilik günümüze sözlü ve yazili olmak üzere iki kaynaktan ulasmistir. Sözlü gelenek nesilden nesile aktarilan bilgi ve uygulamalar ve Dedelerin günümüze ulastirdigi bilgiler seklinde günümüze ulasmistir. Sünni kitlelerin aksine egitim kurumlarindan yoksun kalan Aleviler inanc, gelenek ve kültürlerini daha cok bu yolla günümüze ulastirmislardir. Cevreyi temsil eden ve göcebe/ yari göcebe kitlelerin olusturdugu bu gruplar, resmi din anlayisina karsi bir dinsel anlayisi, yani heterodoksiyi temsil ediyorlar, toplumsal yapilari itibariyle, sünni cevrelerin aksine, egitim ve kültür kurumlarindan yoksun bulunuyorlardi. Bektasi dergahlarinda ise belli bir organizasyon bulunmaktaydi. Bu dergahlarda bulunan Bektasi dervisleri ve onlarin nüfuzundaki kitleler, Ocakzade dedelerin faaliyette bulunduklari kitlelerle kiyaslanmayacak ölcüde kurumlasmis idiler. Bu durumu arsiv belgelerinden rahatlikla görebiliyoruz. Ocakzade dedelerin faaliyette bulundugu yerlerde yasayan kitleler Bektasi dergahlarindan daha farkli bir organizasyona tabii bulunmaktaydilar. Bu kitleler arasinda, bilgiler, yazili olmayan yani sözlü gelenege dayali bir sekilde nesilden nesile aktariliyordu. Merkezi iktidarlarin bu kitleler üzerindeki baskisi ve zaman zaman gerceklesen sürgünlerin yarattigi olumsuzluklar bu kitlelerin yasamlarinin her alanina yansimis, örnegin Cem ayinleri büyük bir temkinle ve gizlilik icerisinde yapilir olmustur. Alevi Yol ve Erkaninin günümüze ulasmasinin ikinci kaynagi ise yazili kaynaklardir. Ancak bu kitlelerin sosyal yasamlarinin dogal bir sonucu olarak, sahip olduklari yazili eserler de oldukca sinirlidir. Alevi köylerinde yaptigimiz arastirmalarda, daha cok dede evlerinde nefeslerin ve deyislerin yer aldigi kitaplar (Cönkler), Menakib-i Imam Cafer-i Sadik, Hutbe-i Düvaz-deh Imam/Menakib-i Seyyid Safi, "Kücük Buyruk" olarak da bilinen "Dergah-i Ali’de Seyyid Abdülbaki Efendi’nin Erenlere Muhib olan Temiz inancli Müminlere Gönderdigi Mektup" baslikli bir kitapcik, Makalat-i Haci Bektas-i Veli ve Vilayetname adli el yazmasi (Osmanlica) eserlerin varoldugunu biliyoruz. Oysa sünni kesimler yüzyillara yayilan zaman sürecinde medreseler ve seyh-mürid iliskisi cercevesinde bircok egitim kurumlarina sahip olmus, bu sekilde yüzlerce eser kaleme alinmistir. Bektasi dergahlari egitim faaliyetleri ve araclari bakimindan da, ocakzade dedelere bagli Alevilerle kiyaslanmayacak ölcüde kurumsallasmis idiler. Dergahlarda yüzlerce cilt eser bulunurken Alevi köylerinde sadece Dede evlerinde elyazmasi kitaplar bulunurdu.



    Aleviler’de Inanc Anlayisi

    Alevilerde inanc ve ibadet anlayisinin kendine özgü yönleri bulunmaktadir. Bu anlayisin temeli bicimden cok özü esas almasina dayanir. Bicimsel anlamda ibadetin bir arac, olgun insan olmanin ise esas amac oldugu kabul edildiginden cemlere katilmak, oruc tutmak yetmez. Eline, diline, beline bagli olmayan, en kutsal varlik olan insani sevmeyen, olgunlasmamis insanlarin ibadetleri de bosunadir. Bu kisiler Cem törenlerine alinmadiklari gibi toplumdan da dislanirlar. Alevi inancinin temeli Hak-Muhammed-Ali sevgisine dayanir.



    Hz. Ali, Ehl-i Beyt ve Oniki Imam Sevgisi

    Bilindigi üzere Alevilik Hz. Ali, Ehl-i Beyt ve Oniki Imam sevgisine dayanir. Ehl-i Beyt sözcük olarak ev halki demektir. Ev halki yani Ehl-i Beyt Hz. Muhammed, Hz. Ali, Hz. Fatima, Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin’den olus- maktadir. Ehl-i Beyt halk arasinda Pence-i Al-i Aba olarak da adlandirilir. Oniki Imamlar, Alevilerin Hz. Muhammed’den sonra önder olarak tanidiklari Hz. Ali ile Hz. Fatima’nin soyundan gelen kisilerdir.Oniki Imamlarin adlari sirasiyla söyledir:

    1) Imam Ali,
    2) Imam Hasan,
    3) Imam Hüseyin,
    4) Imam Zeynel Abidin,
    5) Imam Muhammed Bakir,
    6) Imam Cafer Sadik,
    7) Imam Musa Kazim,
    8) Imam Ali Riza,
    9) Imam Muhammed Taki,
    10) Imam Ali Naki,
    11) Imam Hasan Askeri ve
    12) Imam Mehdi.

    Alevilere göre müslümanlar Hz. Muhammed’den sonra 73 firkaya ayrilacaklar ve Ehl-i Beytin, Oniki Imamlarin yolundan gidenlerin disindakiler cehenneme gideceklerdir. Ehl-i Beytin, Oniki Imamlarin yolundan gidenler Firkayi Naciye veya Güruh-u Naci olarak adlandirilir. Demek ki Ehl-i Beyt sevgisi Aleviligin esasini olusturur. Tevella ve teberra anlayisi da bu sevgiden kaynaklanir. Tevella Ehl-i Beyti, Oniki Imamlari, Ondört Masumlari, Onyedi Kemerbestleri ve onlarin yolundan gidenleri sevenleri sevmek, teberra ise onlari sevmeyenleri sevmemektir.



    Ondört Masum

    Muhammed Ekber, Abdullah bin Imam Hasan, Abdullah bin Imam Hüseyin, Kasim, Zeynelaba, Kasim bin Zeynel-abidin, Ali Eftar, Abdullah bin Imam Cafer Sadik, Yahya el-Hadi, Salih, Tayyib, Cafer bin Muhammed Taki, Cafer bin Hasan Askeri, Kasim bin Muhammed Taki.



    Onyedi Kemerbest

    Imam Hasan, Imam Hüseyin, Hadi-i Ekber, Abdülvahid, Tahir, Tayyib, Türab, Muhammed Hanefi, Abdurrauf, Ali Ekber, Abdülvahab, Abdülcelil, Abdurrahim, Abdülmuin, Abdullah Abbas, Abdülkerim, Abdüssamed



    Dört Kapi Kirk Makam

    Dört Kapi Kirk Makam seklindeki Kamil (olgun) insan olma ilkelerini Hünkar Haci Bektas Veli’nin tespit ettigine inanilir.Haci Bektas "Kul Tanri’ya kirk makamda erer, ulasir, dost olur." buyurmuslardir. Bu ilkeler asama asama insani olgunluga ulastirir. Bir baska yoruma göre ise seriat anadan dogmak, tarikat ikrar vermek, marifet nefsini bilmek, hakikat Hakki özünde bulmak yollaridir.



    Dört Kapi sunlardir:


    1.Seriat
    2.Tarikat
    3.Marifet
    4.Hakikat


    Her kapinin on makami vardir:

    Seriat kapisinin makamlari:

    1. Iman etmek,
    2. Ilim ögrenmek,
    3. Ibadet etmek,
    4. Haramdan uzaklasmak,
    5. Ailesine faydali olmak,
    6. Cevreye zarar vermemek,
    7. Peygamberin emirlerine uymak,
    8. Sefkatli olmak,
    9. Temiz olmak ve
    10.Yaramaz islerden sakinmak.



    Tarikat kapisinin makamlari

    1. Tövbe etmek,
    2. Mürsidin ögütlerine uymak,
    3. Temiz giyinmek,
    4. Iyilik yolunda savasmak,
    5. Hizmet etmeyi sevmek,
    6. Haksizliktan korkmak,
    7. Ümitsizlige düsmemek,
    8. Ibret almak,
    9. Nimet dagitmak ve
    10.Özünü fakir görmek



    Marifet kapisinin makamlari

    1. Edepli olmak,
    2. Bencillik, kin ve garezden uzak olmak,
    3. Perhizkarlik,
    4. Sabir ve kanaat,
    5. Haya,
    6. Cömertlik,
    7. Ilim,
    8. Hosgörü,
    9. Özünü bilmek ve
    10.Ariflik.



    Hakikat kapisinin makamlari

    1. Alcakgönüllü olmak,
    2. Kimsenin ayibini görmemek,
    3. Yapabilecegin hicbir iyiligi esirgememek,
    4. Allah’in her yarattigini sevmek,
    5. Tüm insanlari bir görmek,
    6. Birlige yönelmek ve yöneltmek,
    7. Gercegi gizlememek,
    8. Manayi bilmek,
    9. Tanrisal sirri ögrenmek ve
    10.Tanrisal varliga ulasmak



    Buyruga Göre Inanc Esaslari

    Alevilerin kutsal kitaplarindan"Buyruk"larda yazildigina göre Alevi yolunun temeli üc sünnet ve yedi farza dayanir. Bu temel esaslara uymak zorunludur. Üc sünnet ve yedi farz sunlardir:

    Üc sünnet yedi farz

    Üc Sünnet

    1. Dilini tevhid kelimesinden ayirmaya.
    2. Gönlünden düsmanligi gidere, kimseye kin ve kibir tutmaya, kiskanclik etmeye, hirsina uyup seytana gönül vermeye ve
    3. Sözü Hakkin kudreti ola, kimseyle kavga etmeye, kimseye düsmanlik yapmaya.



    Yedi Farz

    1. Cok sir saklaya,
    2. Talip binbir ise, bir otura ve bir dilden söyleye,
    3. Hakkin terazisine itaat ede, yaptigi bir günaha bin özür ve niyaz eyleye, kimsenin giybetini etmeye ve yalan yere and icmeye, yalan söylemeye,
    4. Mürebbi hakkina itaat ede, emrine uya,
    5. Kusak kusana, halifeden el alip, tövbe eyleye,
    6. Musahibini hakikatte Hak cemiyetine eristire,
    7. Halife’den tac ve kisvet kabul eyleye. Özünü seyhlere ulastira Bu yol üzere olmayana sofu diye inanmayasaniz.

    Bir kisi bunca farzdan ve sünnetten düsse, ona derman yoktur, sürgün olur, yüzü karadir.



    Oniki Sart

    1. Cömertlik
    2. Mutluluk
    3. Ibret
    4. Gayret
    5. Sohbet
    6. Mürüvvet
    7. Sefkat
    8. Sefkat
    9. Ikram
    10.Tevella
    11.Teberra



    Oniki islek

    1. Evvel kendi özünü hassas etmektir
    2. Marifet tohumunu ekmektir
    3. Sefkat beslemektir
    4. Riza etegini tutmaktir
    5. Hikmet sifatini sem etmektir
    6. Özünü hizmet hürmetin saklamaktir
    7. Özünü mukarribiyle hudetmektir,
    8. Özünü sabir ehline vermektir
    9. Muhabbet kilesiyle ölcmektir
    10.Takva degirmeninde özünü arindirmaktir
    11. Su ile yugurmaktir
    12. Iradet tennurunda pismek ve ihlas sofrasina girmek , özünü dervislere ve fukaralara sarfetmektir.



    Eline Diline Beline Hakim Olmak

    Eline, diline, beline hakim olma kurali Alevilerin yasamlari boyunca uymalari zorunlu ahlak sisteminin adeta simgesidir. Eline bagli olmak, elinle koymadigini almamak, diline bagli olmak gözünle görmedigini söyleme- mek ve beline hakim olmak haram olan cinsel iliskiye girmemektir. Bu kural Alevi toplumunun cok güclü ahlak sisteminin özetidir ve Alevi Yolu Dedelerimizin deyimiyle "kildan ince, kilictan keskindir". Yolun bu kurallarina uymayanlar düskün sayilirlar. Düskünler toplumdan soyutlanirlar, isledikleri hatanin durumuna göre degisik sekillerde cezalandirilirlar. Alevi toplumunda kadin-erkek yasamin her alaninda esittir. Calisirken de, ibadet ederken de kadin erkek birliktedir. Sünni gelenegin aksine tek eslilik esastir. Baslik parasi gibi uygulamalar kabul edilmez. Kadin olsun erkek olsun esinden sikayetini Dedeye iletebilir, suclu bulunursa düskün edilir. Alevilerde sosyal yasamin her alaninda kadinin da erkekle birlikte ve esit olarak yeralmasi bunu cekemeyenlerce cesitli iftiralara da konu olmustur.



    Ayin ve Merasimler

    Cemler düzenli olarak yapilan ibadetlerdir. Cemlerin yanisira Sultan Nevruz, Muharrem Orucu, Hizir Orucu, Hidirellez, Kurban Bayrami, Abdal Musa Lokmasi da Alevilerin önemli günlerindendir. Her toplumun önemli anma ve toplanma günleri bulunmaktadir. Alevilerin de böyle kutsal ibadet ve bayram günleri vardir. Cemler düzenli olarak yapilan ibadetlerdir. Cemlerin yanisira Sultan Nevruz, Muharrem Orucu, Hizir Orucu,Hidirellez, Kurban Bayrami, Abdal Musa Lokmasi da Alevilerin önemli günlerindendir. Aleviler Ramazan Orucunu tutmazlar. Simdi sirasiyla bunlar üzerinde duralim: Ilkbaharin baslangici ve Hz. Ali’nin dogumu sayilan Nevruz (21 Mart) aksami Sultan Nevruz olarak adlandirilir ve Cem yapilir. Alevilerce Kerbela Olayi’nin anlami büyüktür. Yine kis aylarinda Abdal Musa Lokmasi düzenlenirdi. Abdal Musa Lokmasi icin evler dolasilarak lokmalar toplanir, kurbanlar kesilir cem yapilir, ertesi gün pisen lokmalar dagitilirdi. Abdal Musa lokmasinin topluma yararli olacagina, ürünlerin bereketli olacagina inanilirdi. Hz. Hüseyin’in acimasizca sehit edilmesinin anisina yüzyillardir Muharrem ayinda oruc tutulur. Muharremin birinci günü baslanan oruc Oniki Imamlar askina oniki gün tutulur. Ondört Masumlar icin fazladan oruc tutanlar da vardir. Muharrem Orucu sirasinda Hz. Hüseyin’in susuz sehit olmasi anisina su icilmez, kurban kesilmez, tras olunmazdi. Aksamlari Kerbela olayini anlatan kitaplar okunurdu. Subat ayinda ise üc gün Hizir Orucu tutulurdu. Her yil 6 Mayis günü Hizir Ilyas günü kutlanir. Hizir karada, Ilyas ise denizde zor durumda kalanlara yardim ederler inanci vardir. Bu nedenle Aleviler arasinda "Yetis Ya Hizir" deyimi yerlesmistir. Alevilerde kurban gelenegi de yaygindir. Cemlerde, Hizir orucunda, Abdal Musa törenlerinde ve Kurban Bayraminda kurbanlar kesilir. Ancak "yol bir sürek binbir" sözünden de anlasilacagi üzere Anadolu’nun degisik bölgelerinde yasayan Aleviler arasinda bu dinsel ibadetlerin uygulanmasinda cok kücük farkliliklar bulunmaktadir.



    Cem

    Aleviligin temel ibadeti "Cem" dir. Alevi Cemleri daha cok hasat döneminden sonra yapilir. Cemlerin cuma aksamlari yapilmasi gerekir. Cuma aksami Alevilerce persembe aksamina verilen addir. Alevi Dedeleri talipleri köylerde ziyaret ettiginde Cem yapilacagi duyurulur. Ceme katilacak olanlar yanlarinda niyaz veya lokma adi verilen yiyecekler getirirler. Cemler büyük evlerde yapilir. Dede cem yapilacak yerin baskösesinde bulunan posta oturur. Cemde Oniki hizmet vardir. Bu Oniki hizmetin sahipleri sunlardir:

    1. Dede (Mürsid)
    2. Rehber
    3. Gözcü
    4. Ceragci (Delilci)
    5. Zakir (Asik)
    6. Ferras (Süpürgeci)
    7. Sakka (Ibriktar)
    8. Kurbanci (Sofraci)
    9. Pervane
    10.Peyk (Davetci)
    11.Iznikci(Meydanci)
    12.Bekci



    Cem töreni Oniki hizmetin yerine getirilmesinden olusan kutsal bir ibadettir. Cem icerisinde semah da edilir, Pir Sultan’dan, Hatayi’den, Kul Himmet’ten deyisler söylenir. Lokmalar dagitilir. Kerbela Olayi anilir. Cem’de musahipler görülür, küskünler dara kaldirilir, toplumun önünde hakli haksiz belirlenir, suclu olanlarin gerekli cezalari verilir. Cemlerde verilen cezalara uyulur, aksi halde toplum disina itilmek kacinilmazdir. Bu belli günlerde yapilan ibadetlerin disinda Anadolu’nun degisik merkezlerinde de her yilin belli günlerinde törenler düzenlenmektedir. Bunlarin en bilinenleri su sekildedir:

    Haci Bektas Veli Törenleri,
    Abdal Musa Törenleri (Antalya),
    Veli Baba Törenleri (Isparta),
    Hamza Baba Törenleri (Izmir),
    Sücaettin Veli Törenleri (Eskisehir),
    Pir Sultan Törenleri (Sivas),
    Hidir Abdal Törenleri (Erzincan).

    Bu törenlere Türkiye’den ve yurtdisindan yüzbinlerce insan katilmakta ve adeta bir festival havasi icerisinde kutlanmaktadirlar.



    Inanc Kaynaklari

    Alevilik günümüze sözlü ve yazili olmak üzere iki kaynaktan ulasmistir. Sözlü gelenek nesilden nesile aktarilan bilgi ve uygulamalar ve Dedelerin günümüze ulastirdigi bilgiler seklinde günümüze ulasmistir.







  3. 3
    Ziyaretçi
    çok güzel başlıklardı ama bazı kelimelerin anlamları yoktu.yine çok teşekkürler







  4. 4
    Ziyaretçi
    Güzel site sağolun

  5. 5
    Ziyaretçi
    Saolun çok güzel olmuş

  6. 6
    Ziyaretçi
    teşekkürler ödevime çok yardımcı oldu.

  7. 7
    Ziyaretçi
    Guzelde tanrı deil ''ALLAH''

+ Yorum Gönder
alevilik bektaşilik nedir,  alevilik ve bektaşilik nedir,  alevi bektaşilik nedir,  alevilik-bektaşilik nedir,  alevilik bektaşilik hakkında kısa bilgi
5 üzerinden 5.00 | Toplam : 18 kişi