Ölçeksiz harita çizilebilirmi?

+ Yorum Gönder
Yudumla ve Soru(lar) ve Cevap(lar) Bölümünden Ölçeksiz harita çizilebilirmi? ile ilgili Kısaca Bilgi
  1. 1

  2. 2
    Ensar
    Özel Üye





    Cevap: Ölçeksiz harita çizilebilirmi

    Bir nesne ya da yerin başlıca özelliklerini yansıtacak biçimdeki
    kuş bakışı görünüşünün kağıt üzerine ölçüsüz çizimidir. bir adresi tarif etmek için çizilen kroki, adresi bulmayı kolaylaştıran basit bir çizimdir. kroki çizimlerinde önemli yollar, cadde ve sokaklar gösterilir.


    olceksiz harita.jpg


    Yakın çevremizi kâğıt üzerinde gösterebilmek için kroki ve plândan yararlanırız.

    Sokağımızın, mahallemizin ya da semtimizin, kuş bakışı görüşünün küçültülerek, ölçüsüz olarak düzlem üzerine çizilmesine, kroki denir.

    Kuş bakışı, yüksek bir yerden aşağıya doğru bütün genişliği içine alabilecek şekilde bakmak demektir. Kroki, günlük yaşantımızda çok sık kullandığımız çizimdir. Bu çizimler, ana hatlarıyla ölçmeden yapılır.

    Krokiye ölçek konulmaz. Uzunluklar göz kararı ile belirtilir. Önemli yerler şematik olarak gösterilir. Krokinin çizildiği kâğıdın bir köşesine kuzey-güney doğrultusunu gösteren bir ok konulur.

    Kroki, okulumuzun çevresini, mahallemizi, köyümüzü tanımada yardımcıolur. Ayrıca aradığımız bir adresi bulmak için de krokiden yararlanırız. Bir arkadaşımıza evimizin yerini basit bir kroki çizerek tarif edebiliriz. Sınıfımızın, okul bahçesinin, odamızın ve sokağımızın durumunu da kroki ile gösterbiliriz.

    Yeryüzünün tamamının veya bir bölümünün tam tepeden görüntüsünün, bir ölçekle düzleme aktarılmasına harita denir. Bir çizimin veya şeklin harita özelliği taşıyabilmesi öncelikle şunlara bağlıdır:

    Gösterilecek yerin ölçek dahilinde küçültülmüş olması
    Tam tepeden görünüşün (kuşbakışı görünüş) sağlanmış olması
    Bir düzleme aktarılmış olması.
    Haritalarda kullanılan işaretlere ait bir lejantın bulunması gerekir. Bunlar yüzey şekillerini gösteren sembollerdir.
    Çok küçük yüzeyleri gösteren haritalarda yön oku bulunmalıdır. Ancak paralellerin ve meridyenlerin verildiği haritalarda yönler kendiliğinden ortaya çıkacağından yön oku verilmeyebilir.
    Harita Yapımında Uyulacak Temel Esaslar:

    Harita yapımında belirlenecek öncelikli husus haritanın kullanım amacıdır. Çünkü, haritanın ölçeği ile haritada kullanılacak çizim yöntemi ve işaretler kullanım amacına bağlıdır.
    Harita yapımında kuşbakışı görünüşün sağlanması esastır. Bunun için hava ve uydu fotoğraflarından yararlanılır. Ancak hava ve uydu fotoğraflarının kendileri harita özelliği taşımazlar. Çünkü, hava ve uydu fotoğraflarının her noktasındaki küçültme oranları aynı değildir. Yani ölçek düzensizdir.
    Haritalarda ölçeğin kullanım amacına uygunluğu ve düzenli (haritanın her yanında küçülme oranının eşit) olması esastır.
    Haritalar yapılırken kara ve denizlerin yerküre üzerindeki biçimleri ve genişlikleri tam olarak yansıtılamamakta, kara ve denizlerin boyutlarında gerçeğe uymayan bozulmalar olmaktadır. Bu durum, dünyanın şeklinin geoid olmasından kaynaklanmaktadır. Bu tür bozulmalar ancak küreler üzerine yapılmış haritalarda en aza indirgenebilmektedir. Bu nedenle, harita yapımında Yer’in şeklinden doğan bozulmaları (küresel yüzeyi düzleme aktarma) azaltmak amacıyla çeşitli projeksiyonlar uygulanmaktadır.
    Küresel yüzeylerin düzleme aktarılmasıyla ortaya çıkan bozulmalara ilişkin sorular gelmiştir. Bu durum, aynı zamanda Yer’in Geoid şeklinin ortaya çıkardığı bir sonuçtur.

    HARİTA TÜRLERİ

    Haritalar; ölçeklerine ve kullanım amacına göre iki grupta toplanabilir.

    Ölçeklerine Göre Haritalar:

    Bu grup haritaları dört çeşide ayırabiliriz:

    Planlar: Ölçeği 1:20.000’den büyün olanlar, (Paydası 20.000’den küçük)
    Büyük ölçekli haritalar: Ölçeği 1:20.000 ile 1:200.000 arasında olanlar,
    Orta ölçekli haritalar: Ölçeği 1:200.000 ile 1:500.000 arasında olanlar,
    Küçük ölçekli haritalar: Ölçeği 1:500.000’den küçük olanlardır (Paydası 500.000’den büyük).
    Yukarıda verilen sınıflandırma başka şekilde de yapılabilmektedir. Örneğin; küçük ölçekli haritalar 1:1.000.000’dan küçük olanlar için kullanılabilir. Esasen üniversite sınavları için bu sınıflandırma farklılıkları önemli değildir.

    Kullanım Amacına Göre Haritalar:

    Fiziki Haritalar: Yer şekilleri, iklim, doğal bitki örtüleri vs. gibi fiziki özellikleri gösterirler.
    Beşeri Haritalar: Nüfus ve yerleşmelere ilişkin özellikleri gösterirler.
    Ekonomik Haritalar: Ekonomik etkinliklerin dağılışını gösterirler.
    Siyasi Haritalar: İdari bölünüşleri gösteren haritalardır.
    Özel Amaçlı Haritalar: Çok özel konulara yönelik haritalardır. Bunlara askeri haritalar, feomorfolojik haritalar örnek olarak verilebilir.
    Kroki

    Kuşbakışı, kabataslak (ölçeksiz) dar alanlara ait çizimlerdir. Krokilerin plan ve haritalardan ayrılmasını sağlayan temel fark ölçeksiz çizilmiş olmasıdır.

    Planlarla Haritalar Arasındaki Farklar:

    Ölçekleri büyük (paydası küçük) olan planların ayrıntıyı gösterme gücü fazladır. Haritalar ise daha küçük ölçeklidir.
    Planlar beşeri unsurları gösterirler. Örneğin, bir binayı, şehri, tarihi değerleri vs., haritalar ise çok daha çeşitli unsurları gösterir.
    Planlar dar alanları (yüzölçümü küçük olan yerleri) gösterirler. Örneğin; bir şehrin planı yapılabilir, ama bir ülkenin planı olamaz.
    HARİTALARDA KÜÇÜLTME ORANI (ÖLÇEKLER)

    Ölçekler iki şekilde gösterilir:

    Kesir Ölçek:
    Harita üzerinde 1 birim uzunluğun gerçekte kaç birim uzunluğa eşit olduğunun bir kesirle belirlenmesidir. Örneğin, 1:100.000 kesirli ölçeğin kullanıldığı bir haritadaki 1 cm’lik uzunluk gerçekte 100.000 cm’ye eşittir ve 100.000 defa küçültme vardır.

    Buna göre;

    Haritada Gerçekte
    1 cm 100.000 cm
    1 cm 1.000 m
    1 cm 1 km
    olarak değerlendirilir.

    Çezik (Çizgi=Grafik) Ölçek
    Yatay bir kolon üzerinde, haritadaki bir birim uzunluğun gerçekte kaç birim olduğunu gösterir.

    Ölçeklerle İlgili Genel Bilgiler:

    Ölçeğin paydasına birim yazılmamasına rağmen, birim türü daima cm’dir.
    Ölçeğin paydası kadar küçültme vardır.
    Ölçeğin paydası birim olarak cm’dir. Bunu, hangi birim türü isteniyorsa ona çevirip işlem yapmak gerekir.
    Ölçeğin paydası büyüdükçe harita küçülür, ölçeğin paydası küçüldükçe harita büyür. Şimdi bu dört özelliği bir örnekle açıklayalım:
    1:400.000 ölçek hangi anlamları ifade eder?

    400.000 cm olarak birimdir.
    400.000 defa küçültme vardır.
    400.000 cm = 4 km’ye çevrilebilir.
    1:400.000 den daha büyük bir ölçeğe örnek 1:200.000, daha küçük bir ölçeğe örnek 1:600.000 dir.

    HARİTALARDA KULLANILABİLECEK FORMÜLLER

    Ölçek = Harita Uzaklığı : Gerçek Uzaklık

    Gerçek Uzaklık = Harita Uzaklığı x Ölçeğin Paydası (km’ye çevrilecek)

    Harita Uzaklığı = Gerçek Uzaklık : Ölçeğin Paydası

    Ölçek Paydası = Gerçek Uzaklık : Haritadaki Uzaklık

    Gerçek Alan = Harita Alanı x (Ölçeğin Paydası)² (Payda km²’ye çevrilecek).

    Harita Alanı = Gerçek Alan : (Ölçek Paydası)²

    Gerçek alan, yer şekillerinin engebeli yüzeylerinin de hesaplanmasıyla bulunur. İzdüşüm alanı ise, engebeler dikkate alınmadan kuşbakışı görünüşten hareketle elde edilir. İzdüşüm alanı ile gerçek alan deniz ve göl yüzeyleri için aynı değeri ifade ederler. Ancak engebeli yüzeylerde gerçek alan değeri büyür.

    Engebe derecesi = Gerçek Alan : İzdüşüm Alanı

    Formülünden hareketle, çıkan değer ne kadar büyükse engebe o kadar fazladır.

    Türkiye’nin gerçek alanı yaklaşık 814.000 km² iken, izdüşüm alanı yaklaşık 780.000 km²’dir. Bu durum ülkemizin çok engebeli olduğunu göstermektedir.







+ Yorum Gönder
ölçeksiz bir haritaya,  ölçeksiz çizimlere ne denir
5 üzerinden 5.00 | Toplam : 3 kişi