Türkiye'de mesken tipleri ve etkileyen faktörler

+ Yorum Gönder
Yudumla ve Soru(lar) ve Cevap(lar) Bölümünden Türkiye'de mesken tipleri ve etkileyen faktörler ile ilgili Kısaca Bilgi
  1. 1

  2. 2
    Asel
    Özel Üye





    Cevap:
    Mesken Tiplerini Etkileyen Coğrafi Faktörler

    Türkiye'de coğrafi faktörler, kırsal alanlardaki meskenlerin şekillerini ve kullanılan malzemeyi önemli ölçüde etkilemiştir. Gerçekten kır meskeni, her şeyden önce çevre şartlarına yani rölyef, yükselti, jeolojik yapı, litoloji, bitki örtüsü, iklim elemanları ve onu inşa edecek kişilerin gelenekleri, mali imkânı ve nihayet ekonomik faaliyet türüne sıkı sıkıya bağlıdır.


    Fiziki Faktörler

    1. Jeolojik Yapı: Tahmin edilebileceği gibi bir sahanın jeolojik yapısının meskenle olan ilişkilerinden en önemlisi, meskene malzeme temin eden kaynak olmasıdır. Dağlık alanlarda genellikle taş malzeme hakim iken, alüvyal sahalar veya ovalarda toprak malzeme daha fazladır. Meskenler bakımından jeolojik yapının bir başka eseri ise mağara meskenleridir. Genellikle karstik bölgelerde bulunabilen bu tür meskenler oldukça ilkeldirler ve içlerinin karanlık olmasından dolayı daha çok ağıl olarak kullanılırlar. Buna karşılık Ürgüp, Nevşehir, Göreme dolaylarındaki volkanik tüflerin oyulması ile oluşturulan

    meskenler oldukça konforlu olup, iki hatta üç katlı olanlarına dahi rastlanılabilmektedir.

    2. Bitki Örtüsü: Ülkemizin hiçbir bölgesinde, bitkisel malzemenin katılmadığı bir kır meskenini bulmaya hemen hemen imkan yoktur. Evlerin duvarları için fazla önem taşımayan ağaç malzeme, damın inşaatı sırasında vazgeçilmez bir malzeme olarak ortaya çıkar. Ancak tahmin edilebileceği gibi mesken inşasında kullanılan bitkisel malzeme oranı, ormanlık sahalarda en üst düzeyde iken, ormandan uzaklaşıldıkça bu oran düşer ve çok çeşitli ev tipleri ortaya çıkar. Ağaç gövdelerinden "karkas" kurmakla başlayan evlerde, karkasın arası yakın çevre şartlarına bağlı olarak taş, toprak, yonga vs. ile doldurularak "dolma ev" denilen mesken tipleri meydana gelir. Bundan sonra taş, kerpiç, tuğla ve ağacın değişik oranlarda kullanılmasından, çoğunlukla çift katlı olan "bağdadi", ahşap, yarı ahşap, örgü(ev) gibi mesken tipleri doğar.

    3. Yeryüzü Şekilleri: Mesken tipleri ve dağılışında yeryüzü şekilleri de etkili olmaktadır. Yüksek sahalarda kış dönemi soğuk geçtiği için, evlerin duvarları kalın, pencereleri küçüktür. Hatta daha iyi ısınma için ahırın üstündeki oda oturma odası olarak kullanılır. Yamacın bakı durumu da meskenler üzerinde etkilidir. Ülkemizin büyük bir bölümünde evlerin güneye bakan yamaçlarda kurulduğunu, pencerelerin ve kapının çoğunlukla evin güney cephesinde açıldığı dikkati çeker. Çünkü güney yamaçlar daha iyi ısınmakta, daha fazla güneş ışığı almaktadır.

    4. İklim Faktörleri : İklim elemanlarından ısı, rüzgar, güneşlenme, yağış ve nemlilik kır meskenlerinin inşasında ve şekillenmesinde oldukça etkilidir. Örneğin nemli sahalarda düz damlı evleri görmeye imkan yoktur. Bu sahalarda evin duvarları toprak sıvadan çok ağaç ile kaplıdır. Çok sıcak bölgelerde evler, rüzgara karşı gelecek şekilde yapılırlar ve evin içindeki hava akımını sağlamak için koridorlar inşa edilir. Daha önce de belirtildiği gibi, soğuk arttıkça evlerin duvarları kalınlaşır, pencere boyutları küçülür ve sayısı azalır. Çok nemli bölgelerimizde ise zemindeki nemden kaçmak için direkler üzerine inşa edilmiş meskenlere rastlanır.

    .5. Sosyo-Ekonomik Faktörler :
    Sosyal etkenler ülkemizin mesken tipleri üzerinde özellikle Cumhuriyet devri öncesinde çok etkili olmuştur. Gerçekten, eski köylerimiz, çoğunlukla dar, dolambaçlı ve çıkmaz sokaklar arasına yığılmış ev topluluklarından meydana gelmiş olup, belli bir planları yoktur. Evlerin içi de plansız ve karmaşıktır. Gizli bir takım yollarla birbirine bağlanmış olmaları da ilginçtir. Kuşkusuz bu durum, geçen asırlarda mevcut olan dış tehlikelerden korunma amacına yöneliktir. Anadolu dışından ülkemize gelen göçmenlerin meskenleri de gerek planları ve gerekse yapı malzemeleriyle eski yerleşik toplulukların evlerinden hemen ayrılırlar. Örneğin, ülkemize göç eden Kafkas göçmenleri, meskenlerinin inşasında beklenenden daha az ağaç kullanırlar. "Peç" denilen ve evi kış boyunca ısıtan ocak, Balkan göçmenleri tarafından Anadolu'ya getirilmiştir. Kırım göçmenlerinin kerpiç kır evinde dam iki tarafa hafif eğimli iken, Anadolu'nun eski yerleşiklerinin kerpiç evleri düz damlıdır.

    Sosyal faktörler kadar kır insanının ekonomik faaliyetleri ve mali gücü de evin malzemesini, mimari tarzını ve planını önemli ölçüde etkilemektedir. Ancak ekonomik faaliyetler, evin oturulan kesiminden daha ziyade eklentiler üzerinde rol oynarlar. Örneğin, zeytin üretimi ile uğraşan bir ailenin meskenine ait eklentide zeytin salamurası için kullanılan büyük fıçıların koyulduğu bir mahzen ortaya çıkar. Bazen de zeytinyağı imalatı için küçük bir atölye bulunur.

    Bağcılıkla geçimini sağlayan ailelerde evin eklentisi çok uzakta ve bağın içindedir. Ziraat ile uğraşan ailelerde eve bir ambar eklenirken, hayvancı ailelerde ambar yerini ahıra bırakır. Tütüncülerin meskenlerinde ise alt katlar çoğunlukla oturma yeri olarak kullanılırken üst katlar tütünlerin kurutulup, depolandığı yer olur.








+ Yorum Gönder
türkiyede mesken tiplerini etkileyen faktörler,  türkiyede mesken tipleri ve etkileyen faktörler,  türkiyede mesken tipleri ve mesken tiplerini etkileyen faktörler,  türkiyedeki mesken tiplerini etkileyen faktörler,  turk evını etkıleyen unsurlar
5 üzerinden 5.00 | Toplam : 4 kişi