Zamirler Ve Sıfatlar İçin Yardımcı Olurmusunuz

+ Yorum Gönder
Yudumla ve Soru(lar) ve Cevap(lar) Bölümünden Zamirler Ve Sıfatlar İçin Yardımcı Olurmusunuz ile ilgili Kısaca Bilgi
  1. 1
    Ziyaretçi

    Zamirler Ve Sıfatlar İçin Yardımcı Olurmusunuz





  2. 2
    naberya?
    Bayan Üye





    Cevap: sıfatlar ve zamirlerle ilgili notlar aşağıda indiremeyenler için verilimiştir... faydalı olur umuduyla...

    SIFATLAR ( ÖN AD )

    İsimlerden önce gelerek, onları farklı yönlerden niteleyen ya da belirten sözcüklere denir. İsimler varlıkları karşılarken, sıfatlar varlıkların karşıladığı isimlerin özelliği olan sözcüklerdir. Bu yüzden sıfatlar isimlerle birlikte kullanılır ve isimlerden önce gelir.

    “ Teneke evin aşağısında yer alan bu açık alanın çevresinde, tombul karatavukların, gergin kanatlı ürkek kuşların yuvaları var.”

    “ Yeni, büyük, kırmızı bir bardak. “

    NİTELEME SIFATLARI

    Varlıkları renk, biçim, durum bakımından niteleyen, kalıcı özelliklerini ifade eden sıfatlardır. Niteleme sıfatları “ Nasıl?” sorusuna cevap verir.

    “Kahverengi gözleriyle, mavi bulutları ilk kez görüyormuşçasına seyrediyor, tozpembe hayâller kuruyordu.”

    “Uzun boylu, kısa saçlı bir adam, dört köşe bir masanın üstünde, sarı yapraklı, çizgisiz defterine bir şeyler karalıyordu.”

    “Akıllı bir öğrenci için sıkıcı ders yoktur; tembel bir öğrenci ise her dersi eğlenceli hâle getirmeye çalışır.”

    niteleme sıfatları ad tamlamalarında niteleme görevi yapabilir. Bu durumda ya ad tamlamasını ya da sadece ad tamlamasında, tamlayan görevindeki sözcüğü niteler.

    Taze balık eti
    Eski masa lambası
    Çalışkan öğrenci sınıfı
    Değerli pullar koleksiyonu

    “Nasıl?” sorusu ada değil de fiile sorulursa, alınan cevap bize sözcüğün zarfını verir.

    “ Uzaktan bakınca boyu bir hayli küçük görünüyor. ”

    Niteleme sıfatları kendi aralarında taşıdığı anlam özelliklerine göre üçe ayrılır

    1. pekiştirme sıfatları
    2. küçültme sıfatları
    3. san ( unvan ) sıfatları

    PEKİŞTİRME SIFATLARI

    Anlamca kuvvetlendirilmiş olan sıfatlarıdır ve şu şekillerde oluşturulur:

     niteleme sıfatının ünlü ile biten ilk hecesi alınır ve sonuna; p, r, s, m harflerinden yakışanı yani uygun olanı getirilir.

    beyaz Be – m – beyaz
    Kırmızı Kı – p – kırmızı
    Temiz Te – r – temiz
    Katı Ka – s – katı






     ünlü türemesi yoluyla; niteleme sıfatının ünlü ile biten ilk hecesi alınır ve sonuna; p, r, s, m harflerinden yakışanı yani uygun olanı getirilir. Daha sonra ise; e, a, ıl, ekleri eklenir.

    Sağlam Sa – p – a – sağlam
    Çevre Çe – p – e – çevre
    yalnız Ya – p – a – yalnız
    çıplak Çı – r – ıl – çıplak


    Küçük küçük Elmalar
    Minik mi minik Eller
    Sepet sepet Yumurta
     ikileme yoluyla; ikilemeyi oluşturan sözcükler, bir addan önce getirilir.






    KÜÇÜLTME SIFATLARI

    Bazı sözcükler –ci, -cik, -cek, -(i)msi, (i)mtırak eklerini alır ve yeni kelimeler türetir. İşte anlamca küçülmüş, zayıflamış durumda olan bu sözcüklere küçültme sıfatı denir.


    - ca Uzun – ca
    - cek Büyü- cek
    - cik Mini – cik
    - imsi Mavi – imsi
    İmtırak Yeşil – imtırak



    “- cik” eki ile türeyen küçültme sıfatları, diğerlerinden ayrı özellik taşır. Küçük olan bir niteliği, tamamıyla küçültmek için kullanılır. Az olanı, daha da azaltır, nitelik yönü zayıf olanı daha da zayıflatır, ince olanı daha ince, küçük olanı daha da küçük hâle getirir.

    SAN ( UNVAN ) SIFATLARI

    İnsanların meslek, rütbe, cinsiyet, veya takma adlarını bildiren, tanıtan sıfatlardır. Özel adla birlikte değişik kullanımlara sahiptirler.

    Bayan Elif, Deli Ozan Faruk Nafiz Çamlıbel
    Ahmet Bey, Cumhurbaşkanı Volkan Kavadarlı
    Olcayto Efendi, Gül Baba Sultan Ana, Telli Baba, Binbaşı Onur

    Akrabalık bildiren kelimeler özel isimlerden sonra gelirse küçük harfle yazılır, özel isimlerden önce geldiğinde, takma ad yani lâkap yerine geçtiği için büyük harfle yazılır.

    Kemâl dayı yerine, Dayı Kemâl


    BELİRTME SIFATLARI

    İsimleri sayı, soru, işaret, gibi değişik yönlerden etkileyen, belli belirsiz olarak tamlayan sözcüklerdir. Belirtme sıfatları isimlerin geçici özelliklerini karşılar. Belirtme sıfatları dörde ayrılır.

    1. İŞARET “GÖSTERME” SIFATLARI
    2. SAYI SIFATLARI
    3. BELGİSİZ SIFATLAR
    4. SORU SIFATLARI

    İŞARET SIFATLARI

    İsimleri işaret yoluyla belirten, karşılayan sözcüklerdir. Bu, şu, o, öteki, beriki sözcükleri isimlerden önce kullanıldıklarında işaret sıfatı olurlar.

    “ Şu adam sana adresi tarif edebilir. “
    “ Bu insanları daha önce hiç görmedim. “
    “ Öteki ayağını, beriki ayağının üstüne koyarak değiştirdi. “


    Yukarıdaki cümlelerde isimlere “hangi?” sorusunu sorduğumuzda işaret sıfatlarını buluruz. Bu yüzden işaret sıfatları isimlere sorulan “hangi?” sorusuna cevap verir.


    İşaret sıfatları ile belirttikleri isimler arasına başka sıfatlar girebilir.

    “ Şu kırmızı küçük araba sizin mi? “
    “ Bu uzun kavaklar senelerdir gölge olur altında uyuyanlara. “


    Unutmadan hatırlatalım. İşaret sıfatları, belirttiği varlığın yakınlık ve uzaklık durumuna göre kullanılır.

    “ Bu kalem kimin? “ yakın için
    “ Şu masada duran kitap kimin? “ uzak için
    “ O adam da kim? “ daha da uzak için



    İşaret sıfatları çekim eki aldıklarında ya da isimlerin yerine kullanıldıklarında zamir olurlar.

    “ Bunlar sana mı geldi? “
    “ Ben ötekini daha önce görmedim. “
    “ Şunu uzatır mısın? “



    “ O “ işaret sıfatı ile, işaret zamirini birbirine karıştırmayalım.

    “ O yere gitmekten bıktım. “
    “ O, bizimle gelmesin.






    SAYI SIFATLARI

    Sayı sözcükleri isimdir; başka bir ismin sayısını belirttiğinde sayı sıfatı olurlar. Sayı sıfatları kendi aralarına dörde ayrılırlar.

    1. Asıl sayı sıfatları “kaç?” sorusuna cevap verir.
    2. Sıra sayı sıfatları “kaçıncı?” sorusuna cevap verir.
    3. Üleştirme sayı sıfatları “kaçar kaçar?” sorusuna cevap verir.
    4. Kesir sayı sıfatları “ kaçta kaç?” sorusuna cevap verir.

    “ Yetmiş milyon beni izliyor. ”
    “ İkinci ders bitmek üzere. ”
    “ Öğrencilere üçer ders verildi. ”
    “ Benzine yüzde beş zam gelecekmiş.”
    “ Bir defa da yarım ekmek yemeden kalk sofradan. ”

    SAYI SIFATLARIYLA İLGİLİ ÖZELLİKLER


    1. Kalıplaşmış olanlar dışında; asıl sayı sıfatlarıyla belirtilen adlar çoğul eki almaz.

    “ Onların beş evleri var yerine onların beş evi var denilmeli. ”
    “ Pamuk Prenses ve Yedi cüceler, Kırk Haramiler kalıplaşmıştır. ”
    “ Dört büyüklerden hangisini tutuyorsun? Kalıplaşmıştır. ”

    2. İlk ve son sözcükleri sıra belirtiyorsa yani birinci ve sonuncu anlamı ile kullanılıyorsa sıra sayı sıfatıdır.

    “ Sınıfta ilk sırada oturuyor. ”
    “ Son soruyu da çözelim dersi bitirelim. ”




    3. Bir sözcüğü tek anlamında kullanılıyorsa sayı sıfatı; herhangi bir anlamında kullanılıyorsa belgisiz sıfat olur.

    “ Bir gün yine görüşelim. ”
    “ Bir gün kaldı eve dönmesine. ”


    4. Sayı sözcüklerine getirilen – iz eki ile oluşturulan sözcükler topluluk sayı sıfatı olarak adlandırılır.

    “ Onların ikiz çocukları oldu. ”

    5. Üleştirme sayı sıfatlarının tekrarlı biçimleri durum zarfı olarak kullanılabilir.

    “ Her şehirden birer yarışmacı gelecekti. ”
    “ Kitapları birer birer dağıtacaklar. ”


    6. Yarım ve çeyrek sözcükleri kesir sayı sıfatı olarak kullanılabilir.

    “ Büfede çeyrek tost satılmıyormuş. ”
    “ Yarım elma gönül alma. ”

    7. Sayı sıfatları bazen isim görevli olarak kullanılabilir.

    “ Yedi benim uğurlu sayımdır. ”
    “ Birinci ikinci ve üçüncü, ödül almaya hak kazandı. ”







    BELGİSİZ SIFATLAR

    İsimlere kesinlik kazandırmadan, belli belirsiz bir şekilde isimleri belirten sözcüklerdir.

    “ Bir kişi derse gelmemiş. ”
    “ Herhangi bir soruyu çözerken zorlanabilirsin. ”
    “ Hiçbir yemeği beğenmedim. ”
    “ Bazı sorular çok zordu. ”
    “ Kimi insanları hiç sevmem. ”
    “ Her lafın arasına girme. ”
    “ Bütün konuları tekrar etmelisin. ”
    “ Tüm zamanını bu işe harcadı. ”
    “ Sizi dün birkaç kişi görmüş. ”
    “ Fazla kalabalık yerleri sevmem. ”


    Bu cümlelerde geçen belgisiz sıfatlar dışında epey, birçok, hayli, az, çok, birtakım, başka, kimi, öbür, diğer sözcükleri de belgisiz sıfatlara örnek gösterilebilir.


    Kimi sözcüğü belgisiz sıfat, belgisiz zamir, ve soru zamiri olarak kullanılır. Ayrıca belgisiz sıfatlar çekim eki aldıklarında sıfat görevini kaybeder ve zamir olurlar.

    “ Kimi çocuklar çok yaramaz oluyor. ” sıfat görevli
    “ Kimi ders çalışmayı sever, kimi gezmeyi. ” zamir görevli
    “ Burada kimi bekliyorsun sen? ” zamir görevli
    “ Birçok öğrenci bu soruyu çözememiş. ” sıfat görevli
    “ Birçoğu bu soruyu çözememiş. ” zamir görevli


    Yukarıda verilen örneklerde görüldüğü gibi belgisiz sıfatlar çekim eki almazlar. Çekim eki aldıklarında zamir görevli sözcük olurlar.
    SORU SIFATLARI

    İsimlerin durumlarını, yerlerini, sayılarını, soru yoluyla belirten sözcüklerdir. Soru sıfatlarının cevabı yine sıfattır.

    “ Hangi soruyu çözemedin? ”
    “ Kaç saattir buradasın? ”
    “ Ne tür kitapları seversin? ”

    Soru sıfatlarının soru sıfatı sayılabilmesi için hiçbir ek almadan önce isimlerden önce gelmesi gerekir. Ek aldıklarında sıfat görevin çıkar zamir, veya zarf görevi kazanırlar.

    “ Hangi kitabı beğendin? ” sıfat görevli
    “ Hangisini beğendin? ” zamir görevli
    “ Nasıl yemekler seversin? ” sıfat görevli
    “ Nasıl geldin? ” zarf görevli


    ADLAŞMIŞ SIFATLAR

    Niteleme sıfatlarının ya da sayı sıfatlarının önlerindeki isimler düştüğünde sıfat isim özelliği kazanır ve böylece isimleşmiş yani adlaşmış sıfat olur.

    “ Alçak bir tepenin üzerinden şehri izliyordu. ”
    “ Alçaklarda uçan kuşlar vardı etrafta. ”
    “ Yaşlı adam, genç çocuğu yanına çağırdı. ”
    “ Gençlerden biri yaşlıya yardım etti. ”
    “ Birinci yarışmacıya ödülü verildi. ”
    “ Birinciye ödülü verildi. ”


    Niteleme ve sayı sıfatı görevindeki sözcüklerin tamlananı olan adlar düştüğünde sözcükler adlaşır; işaret ve soru sıfatlarıyla belgisiz sıfatlar zamir olur.

    “ Çalışkan öğrencilerden biri ”
    “ Çalışkanlardan biri ”
    “ Hangi kitabı beğendin? ”
    “ Hangisini beğendin? ”

    Adlaşmış sıfatlarda anlam karışıklığını gidermek içim araya virgül konulması gerekir.

    “ Hasta kardeşini uzun zamandır görmemişti. ”
    “ Hasta, kardeşini uzun zamandır görmemişti. ”


    SIFATLARDA DERECELENDİRME

     Eşitlik derecesi kadar edatıyla yapılır.

    “Bu sınıfta senin kadar çalışkan öğrenci yok.”

     Üstünlük derecesi daha zarfıyla yapılır

    “Senden daha iyi arkadaşım yok mu sanki?”

     En üstünlük derecesi en zarfıyla yapılır.

    “İçinizde en yakışıklı erkek benim?”

     Aşırılık derecesi çok, pek, gayet, fazla zarflarıyla yapılır.

    “Pek zeki bir çocuk; ama gayet tembel bir çocuk aynı zamanda.”





    Derecelendirme yapan bu sıfatlar,aynı zamanda derecelendirdikleri sıfatın zarfı durumunda olan sözcüklerdir.

    YAPISINA GÖRE SIFATLAR

    BASİT SIFATLAR

    Kök durumunda olan, yapım eki almamış olan sıfatlardır. Yapı yönünden basit olan sıfatlardır.

    “ Şirin bir kasabada, uzun ağaçların altında, tatlı bir sohbete dalmışlardı.”

    TÜREMİŞ SIFATLAR

    Yapım eki alarak türemiş durumda olan sıfatlardır.

    “ Boyalı kuş, süzme bal, güçsüz insan, demleme çay, yazlık ev vb.”

    BİLEŞİK SIFATLAR

    İki veya daha fazla sözcüğün birleşip kaynaşmasından oluşan sıfatlardır. Bu sıfatlar üçe ayrılabilir.

    1. Anlamca kaynaşmış sıfatlar
    2. Kurallı bileşik sıfatlar
    3. Öbekleşmiş sıfatlar





    ANLAMCA KAYNAŞMIŞ SIFATLAR

    İki veya daha çok sözcüğün birleşmesiyle oluşan sıfatlardır.

    “ Açıkgöz adam, mirasyedi kadın, birçok adam vb.”

    KURALLI BİLEŞİK SIFATLAR

    Bu sıfatlar belli kurallara göre oluşturulur.

     Bir sıfat tamlamasının sonuna “-lı” eki getirilerek

    “Kısa boy-lu adam”
    “Yeşil göz-lü kedi”

     Bir sıfat tamlamasında adla, sıfatın teri değiştirilip, ad görevli sözcüğe iyelik eki getirilerek

    “Boy-u kısa adam”
    “Yüz-ü çizik defter”
    “Pencere-si geniş oda”
    “Kravat-ı kısa memur”

     Sayı sıfatlarıyla birlikte kurulmuş olan sıfat tamlamalarına “-lık ve – siz” ekleri getirilerek


    “Otuz gün-lük tatil”
    “ Beş para-sız adam”

     İyelik eki alan bir adla “-de” durum ekini alan bir sözcük getirilerek

    “ Göz-ü dışarı-da çocuk”
    “ Burn-u hava-da öğretmen”
    ÖBEKLEŞMİŞ SIFATLAR


     Adların ya da ad tamlamaların “gibi, kadar” edatlarıyla; birden çok sözcüğün öbekleşerek sıfat göreviyle kullanılmasıyla meydana gelirler.


    “Mangal gibi yürek”
    “Yumruk kadar ekmek”
    “Deli saçması konuşmalar”
    “İki düzine elma”
    “Sözünde duran adam”
    “Sağlı sollu sıralanan evler”

    SIFAT TAMLAMALARI

    Tamlayanı sıfat, tamlananı ad olan tamlamalara denir. Sıfat tamlamalarının özelliklerini şöyle sıralayabiliriz.

    1. Tamlayanı tek bir sıfattan oluşabilir.

    “Güzel insanlar vardı burada”
    “Akıllı çocuklar vardı sınıfta”

    2. Tamlayanı birden çok sıfat olabilir.

    “Kısa boylu, yakışıklı, zeki bir insandı.”

    3. tamlayanı birden çok sıfattan, tamlananı birden fazla addan olabilir

    “Akıllı, uslu, çalışkan öğrenciler, bilgili,öğretmenler, veliler sayesinde başarıya ulaştılar.”

    4. Tamlayanı cümle biçiminde olabilir.

    “Arka sırada oturan öğrencilerden biri yanıma geldi.”
    “Geçen hafta işlediğimiz konu ne diye sordu.”

    5. Tamlayanı sıfat tamlaması olan belirtili ad tamlaması olabilir.

    “Başarılı öğrencinin babası mutluydu.”

    6. Tamlananı sıfat tamlaması olan ad tamlaması olabilir.

    “Teyzemin büyük oğlu bize geldi.”




     Bir, herhangi bir, hiçbir, her, birkaç, az, biraz, epey, belgisiz sıfatlarının belirttiği adlar daima tekil olur.

     Birtakım belgisiz sıfatının belirttiği adlar daima çoğul olur.







  3. 3
    naberya?
    Bayan Üye
    Zamir Çeşitleri
    1. Şahıs Zamirleri
    2. Dönüşlülük zamiri
    3. İşaret zamirleri
    4. Belgisiz zamirler
    5. Soru zamirleri
    6. İlgi zamiri
    7. İyelik zamiri


    YAPI BAKIMINDAN ZAMİRLER
    1. Basit Zamirler
    2. Birleşik Zamirler
    3. Öbekleşmiş Zamirler
    4. Ek Hâlindeki Zamirler
    ZAMİRLER

    Zamir:İsmin yerini geçici olarak tutabilen, isim gibi kullanılabilen, isim soylu kelimelerle bazı eklere zamir denir.
    Ahmet’ten öğrendim › ondan öğrendim
    Kitabı gördün mü? › bunu gördün mü?
    Öğrenciler dışarı çıktı› hepsi/herkes dışarı çıktı.
    Zamirlerin Özellikleri
    1. İsim soyludur.
    2. Bir ya da birden fazla ismin yerini tutarlar. Onları öğrenmek için de kullanılırlar.
    3. Anlamdan çok görev yönü ağır basar.
    4. İsimlerin yerini geçici olarak tutarlar.
    5. İsim çekim eklerini (hâl, iyelik, çoğul ekleri) –genellikle– alabilirler.
    6. Tekil ve çoğul şekilleri vardır.
    7. Dolayısıyla cümlede isim gibi kullanılabilirler.
    8. Cümlede tek başlarına görev üstlenebilirler.
    9. Birçok sıfat, zamir olarak da kullanılabilir.
    Zamir Çeşitleri
    Zamirler, isimlerin yerini tutma şekillerine ve yerini tuttukları isimlere göre çeşitlere ayrılırlar:
    1. Şahıs zamirleri
    2. Dönüşlülük zamiri
    3. İşaret zamirleri
    4. Belgisiz zamirler
    5. Soru zamirleri
    6. İlgi zamiri
    7. İyelik zamiri
    1.Şahıs Zamirleri

    Şahıs isimlerinin yerine kullanılan zamirlerdir: “ben, sen, o, biz, siz, onlar, bizler, sizler.”
    -Tamlayan eki (ilgi hâl eki)ni alabilirler; iyelik eklerini almazlar.
    Bu durumda şahıs zamirleri tamlamalarda ancak tamlayan olarak kullanılabilirler.
    Bu tamlamalarda sonradan tamlayan düşebilir. Çünkü tamlanandaki iyelik ekleri zaten şahıs anlamı taşımaktadır:
    Benim kalemim, senin defterin, onun çantası, bizim okulumuz, sizin sınıfınız, onların bahçeleri, bizlerin kaygısı, sizlerin iyiliği...
    kalemim, defterini al, çantası, okulumuz, sınıfınız, bahçelerine bak...
    ­Bu tür tamlamalarda tamlayan vurgulanmak istenirse düşürülmez:
    Çocuklar yalnız sizin sözünüze inanırlar. (Başkasının değil, senin. Burada “sizin” kelimesi atılırsa cümle başka türlü anlaşılır.)
    Biz bugün senin misafiriniz. (Başkasının değil, senin.)
    ­Tamlayan atıldığında yanlış anlaşılma olacaksa atılmaz:
    Çocuklar yalnız sizin sözünüze inanırlar. (Burada “sizin” kelimesi atılırsa cümle başka türlü anlaşılır.)
    Onun eşyalarını bize getir. › Eşyalarını bize getir
    Senin doğum tarihini bilen yok mu? ›Doğum tarihini bilen yok mu
    Onun yarışmada birinci olduğuna sevindim.
    “ben” ve “sen” zamirleri yönelme hâl eki aldıklarında ses değişikliği meydana gelir:
    Ben › bana
    Sen › sana
    “sen” yerine saygı ve incelik olsun diye “siz” de kullanılır. Tabi bu durumda yüklem de çoğul olmalıdır.
    Siz bu olayı görmediniz mi?
    Böbürlenmek amacıyla “ben” yerine “biz” kullanılabilir:
    Böylelerinin hakkından gelmesini biliriz biz.
    2. Dönüşlülük zamiri

    Şahısları pekiştirerek bildiren ve fiildeki işin, özne tarafından bizzat yapıldığını ya da yapana dönüşünü bildiren zamirdir. Şahıs zamiri olarak da bilinir:
    Dönüşlülük zamiri “kendi”dir.
    Bu zamir diğer zamirlerden farklı olarak bütün iyelik eklerini alabilir. İyelik eklerini üzerine hâl ekleri getirilebilir.
    Kendi-m-de
    Kendi-n-den
    Kendi-si-n-i
    Kendi-miz-in
    Kendi-niz-le
    Kendi-leri-n-ce
    İyelik eki almadan tamlayan olabilir. Bu durumda belirtili isim tamlaması sayılır:
    Kendi elim
    Kendi arkadaşın
    Kendi babası
    Kendi evimiz
    Kendi okulunuz
    Kendi fikirleri
    Özneyle (isim veya zamir) birlikte, pekiştirme görevinde (bizzat anlamında) kullanılır:
    “Saide Hanım, bir kitap okuyordu. Başını kaldırdı, kocasını süzdükten sonra:
    -Siz kendiniz de inanmıyorsunuz ya! dedi.
    -Ama, inanılır şeyler mi? (Memduh Şevket Esendal; Saide)
    Ben kendim de yaparım.
    Vali Bey, kendisi emir vermiş.
    O kendisi okusun.
    Evi siz, kendiniz görmelisiniz.
    Fiilin özneye dönüşünü bildirir:Çocuk kendisi yıkanmış.
    Tamlama hâlinde ve tek başına yapılan bir işi anlatmak için kullanılabilir:
    “Yüzlerce defa kendi kendime sorduğum bu suale içimizdeki yanık, hicranlı sesten ayni cevabı alıyordum...”
    “Tabiatın pek nafile yere bana verdiği bu gençlik hazinesinin kendi kendine tükenip gittiğine sızladım...”
    3. İşaret zamirleri

    İsimlerin yerini işaret yoluyla tutan zamirlerdir.
    • İyelik eki almazlar; diğer isim hâl eklerini alabilirler. Dolayısıyla isim tamlamalarında ancak tamlayan olabilirler.
    bundaki, burada, onlarla, şundan, ötekiler...
    bunun rengi, buranın havası, onların evi, ötekinin bahçesi...
    Başlıca işaret zamirleri şunlardır:“bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar, öteki, beriki, bura, şura, ora, burası, şurası, orası, böylesi, şöylesi, öylesi...
    Bunu kim yaptı?
    Şunda ne var?
    Benim kitabım o değil.
    Bunlar size ait.
    Şunlar da sizin olsun.
    Onlar kime kaldı?
    Ötekini bana ver.
    Beriki sende kalsın.
    Bura bana pek yabancı gelmedi.
    Şura nasıl?
    Ora daha iyi.
    Burası da fena değil.
    Şurası yakın sayılır.
    Orası çok uzak.
    Böylesi, insanı rahatsız eder.
    Şöylesi de doğru olmaz ki.
    Öylelerinden her zaman kaçarım.
    • “bu, şu, o, öteki, beriki, böylesi, şöylesi, öylesi” kelimeleri çeşitli görevlerde kullanılır:
    bu: işaret zamiri › Bunu biliyor musun?
    işaret sıfatı › Bu bilgiyi nereden aldın?
    şu: işaret zamiri › Şunu görmüştüm.
    işaret sıfatı › Şu eşyaları taşıyalım.
    o: şahıs zamiri › O bu akşam geç gelecek.
    işaret zamiri › O benim elmam.
    işaret sıfatı › O elma benim.
    Aşağıdaki kelimeler de hem işaret zamiri hem de sıfat olarak kullanılabilir.
    Öteki Ötekini bana ver. Öteki kitabı ver.
    Beriki Beriki sende kalsın. Beriki kaset sende kalsın
    Böylesi Böylesi, insanı rahatsız eder. Böylesi davranışlar.
    Şöylesi Şöylesi de doğru olmaz ki. Şöylesi bir tarzla yapmak.
    Öylesi Öylesinden her zaman kaçarım. Öylesi insanlardan.
    • Bu kelimelerin sıfat mı zamir mi olduklarını anlamak için şu soruları sorarız:
    ¦İsmin yerini mi tutuyorlar, yoksa ismi niteliyor ya da belirtiyorlar mı?
    ¦Zamirler ismin yerini tutar; sıfatlar isimle birlikte kullanılır.
    ¦Tekilleri ve çoğulları var mı?
    ¦Sıfatların çoğulları yoktur; zamirlerinse vardır.
    ¦Hâl eklerini alıyorlar mı?
    ¦Sıfatlar hâl ekleri almaz, zamirler alır.
    4. Belgisiz zamirler

    Birden fazla simin yerini tutan ya da hangi ismin yerini tuttuğu açıkça belli olmayan zamirlerdir. Bunların çoğu, belgisiz sıfatlara çekim eki (3. şahıs iyelik ekleri) getirilerek yapılır. Sıfatla ilgisi olmayanlar da vardır.
    biri, birisi, hepsi, kimi, kimisi, hepsi, tamamı, herkes, kimse, hiç kimse, çoğu, bazısı, birkaçı, birazı, birçoğu, başkası, her biri, öteberi, şey...”
    Belgisiz sıfattan yapılanlar: “birkaç-ı, bazı-ları, bir-i, pek çoğ-u, pek az-ı, bazı-sı, tüm-ü, bütün-ü, bir kısm-ı, her bir-i, başka-sı, hiçbir-i...”
    “filân” kelimesi de olduğu gibi hem sıfat hem zamir olarak kullanılır.
    Hepsini tekrar çağırdılar.
    Kimi de gelmeyi hiç düşünmedi.
    Buraya hepsinin gelmesi gerekiyordu.
    Tamamından sen sorumlusun.
    Herkes böyle düşünmez.
    Kimse senin gibi olamaz zaten.
    Çarşıdan ne kadar öteberi aldın?
    Birkaçı dün de gelmişti.
    Bazıları bu sabah gelmeyi düşündüler.
    Biri yer biri bakar; kıyamet ondan kopar.
    İnsanların pek çoğu bu konuda bilinçsizdir.
    Çalışanların pek azı hak ettiğini alır.
    Bazısı da hep mağdurdur.
    Elindekilerin tümünü yere bırak.
    Bütününü görmeden bir şey diyemem.
    Bir kısmını görmekle karar verilmez.
    Her biri ayrı özellikler taşır.
    Başkasının yerine konuşamam.
    Hiçbiri bunu uygun görmez.
    Falanın filânın ne dediği önemli değil.
    Kendisine bir şey söyleyecektim.
    • Bazı ikilemelerde ikinci ve anlamsız olan kelime zamirdir.
    Para mara istemem.
    Kalem malem alacağım.
    • Belgisiz zamirlerin de sıfatlardan ayırt edilme yolu bütün zamirlerde (özellikle işaret zamirlerinde) olduğu gibidir. Zaten belgisiz zamirler ek almış oldukları hâlde sıfat olarak kullanılamazlar.
    • Belgisiz zamirler isim tamlamasında hem tamlayan hem de tamlanan olabilir:
    Öğrencilerin pek çoğu
    Pek çoğunun velisi
    Adamın kimsesi yoktu
    Kimsenin işine karışmam.
    5. Soru zamirleri

    Soru yoluyla isimlerin yerini tutan zamirlerdir. Cümledeki soru anlamı soru zamirleriyle de sağlanır.
    “ne, kim, hangisi, nere, kaçı”
    Yanında ne getirdin?
    Bunları sana kim anlattı.
    Özellikleri ve Örnekler
    • Soru zamirleri cümleye soru anlamı katar, ama bazı durumlarda soru cümlesi yapmaz.
    Kimin geldiğini bilemem.
    Hangisini istediğini anlamadım.
    • “hangi ve kaç” sıfatları iyelik eki alarak zamir olular.
    Hangisi sizinle geldi?
    Soruların kaçı cevaplandı?
    • Soru zamirleri hâl eklerini alabilir.
    Buraya nereden geldiniz?
    Nereden gelip nereye gidiyoruz?
    Burada kimi bekliyorsun?
    Bu masa neden yapılmış? (¦tahtadan)
    • Soru zamirleri isim tamlamasında tamlayan da tamlanan da olabilir.
    Kimin yanında bozuk para var?
    Bu da neyin nesi?
    Bizim neyimiz eksik?
    6. İlgi zamiri

    -Belirtili isim tamlamasında tamlananın yerine kullanılır.
    -Tamlayan eklerinin üzerine gelir.
    -Ek hâlindeki tek zamirdir. “-ki”
    -Eklendiği kelimeye bitişik yazılır ve bir ismin (tamlananın) yerini tutar.
    -Büyük ve küçük ünlü kurallarına uymaz; sadece –ki şekli vardır:
    benim kalemim›benimki
    onun eli›onunki
    Orhan’ın puanına nazaran Hakan’ınki daha yüksek.
    Cemal’in defteri seninkinden daha düzenli.
    Türkçede üç tane “ki” vardır:
    a. “ki” Bağlacı
    Sadece “ki” biçimi vardır.
    Kendinden önceki ve sonraki kelimelerden ayrı yazılır.
    Türkçe değil, Farsça bir bağlaçtır ve Türkçe cümle yapısına aykırı olarak kullanılır.
    “ki” ile başlayan bir ara cümle asıl cümlenin içinde kısa çizgiler arasında verilebilir:
    Bu ezanlar -ki şahadetleri dinin temeli-
    Yağmur yağmadı ki mantarlar ortaya çıksın.
    Bir şey biliyor ki konuşuyor.
    b. “-ki” İlgi Zamiri
    Eklendiği kelimeye bitişik yazılır ve bir ismin (tamlananın) yerini tutar.
    Büyük ve küçük ünlü kurallarına uymaz; sadece –ki şekli vardır:
    senin kalemin›seninki, Ali’nin eli›Ali’ninki, onun düşüncesi›onunki...
    c. “-ki” Yapım Eki
    İsimlere eklenerek yer ve zaman bildiren sıfatlar türeten ektir.
    Zaman bildiren kelimelerin sonuna doğrudan eklenirken, yer bildiren sıfatlar türetirken “-dE” hâl ekiyle birlikte kullanılır.
    Sadece –ki ve az da olsa –kü şekilleri vardır:
    bu yılki sınav, yarınki maç, dünkü film, bugünkü aklım...
    masadaki kitaplar, duvardaki saat, evdeki hesap...
    7. İyelik zamiri

    İyelik ekinin ta kendisidir. Her dil bilgisi kitabı bunu zamir olarak almaz. İsim tamlamasında tamlayan kullanılmadığı takdirde tamlanandaki bu eklere iyelik zamirleri denir.
    kitab-ım, kitab-ın, kitab-ı, kitab-ımız, kitab-ınız, kitap-ları
    masa-m, masa-n, masa-s-ı, masa-mız, masa-nız masa-ları
    su-y-um, su-y-un, su-y-u, su-y-umuz, su-y-unuz, su-ları
    ne-y-im, ne-y-in, ne-y-i/ne-s-i, ne-y-imiz, ne-y-iniz, ne-leri







+ Yorum Gönder
pamuk prenses sifat mi
5 üzerinden 5.00 | Toplam : 2 kişi