Lehimleme yaparken nelere dikkat edilmelidir

+ Yorum Gönder
Edebi Türler ve Kısa Bilgi Bölümünden Lehimleme yaparken nelere dikkat edilmelidir ile ilgili Kısaca Bilgi
  1. 1
    Ziyaretçi


  2. 2
    Gizliyara
    Frmacil.com





    Cevap: Lehimleme yaparken nelere dikkat edilmelidir

    Lehim Nasıl yapılır ve Nelere dikkat edilmeli


    Lehimleme yapabilmeniz için öncelikle iki şeye ihtiyacınız var.
    Havya ve lehim. Havya, lehimi eritmek için kullanacağınız, yüksek sıcaklığa sahip bir ucu olan kaleme benzer bir araçtır. Ama kalem gibi ucundan değil (ucu yakar ) ahşap veya plastik türevlerinden olan sapından tutulur. Watt ile ifade edilen değişik güçlerde olabilirler. 15-30 Watt aralığındaki havyalar elektronik için gereken hemen tüm PCB lehimleme işlerini başarıyla halledebilirler. Daha yüksek güçlü havyalar da kullanılabilir tabi, ama o durumda baskılı devrenizi veya lehimlediğiniz devre elemanını yakarak hasara uğratma riskini de kabul etmiş olursunuz.

    Bir de lehim tabancası denen, tabanca şeklinde kabzası olan havyalar vardır. Bunları kullanmanızı tavsiye etmiyoruz. Çok yüksek güce sahip olan bu havyalar, lehimleme ucundan, sadece tetiğine basıldığı zaman ısınacak şekilde yüksek akımlar akıtırlar. Bu akımlar aktığı sürece sıcak uçta istenmeyen gerilimler de oluşur ve bu gerilimler lehimlemekte olduğunuz devre elemanı için tahrip edici etki yapabilir.

    Lehim seçimi de oldukça önemlidir. Lehim teli içerisinde bulunan tüp veya tüplerde asit içeren lehimleriAsla kullanmayınız. Bu tür lehimler, devre elemanı bacakları ve baskılı devre yolları ile reaksiyona girerek devrenizde zaman içerisinde kısa devre rotaların oluşmasına yol açacaklardır. Elektronikte kullanılmaya en uygun lehim teli ise içerisinde birden fazla ince kanalda reçine türü bir lehim alıştırıcısı taşıyandır. 0.5 ve ya 0.75mm kalınlığındaki lehim tellerinden kullanırsanız lehimleme daha da kolaylaşacaktır. Daha kalınını aldı iseniz, onu bitirene kadar zor lehim yapacaksınız demektir. Özellikle de havyanız düşük güçlüyse

    Lehim teli içerisindeki reçine malzeme ısındığı zaman, ciğerleriniz ve gözleriniz için zararlı olan bir duman çıkartacaktır. Bu yüzden asla kapalı ve dar alanlarda lehim yapmayın. Lehim yaptığınız odayı havalandırın ve hatta, tam dumanın çıktığı yerden hava emecek minik bir havalandırma fanı kullanmalı

    Havyanın ucundaki erimiş lehim de oldukça tehlikelidir. Akışkan halde olacağı için havya ucundan damlayabilir veya havyanın ani bir hareketi ile sağa sola sıçrayabilir. Göze sıçraması durumu sizi üzebilir, onun için dikkatli olmayı bir an bile unutmayın. Alışma süresince koruyucu gözlük takmak kesin çözüm olabilir.

    2.Basmak

    Yüzeyin Hazırlanması:
    Eğer sağlam ve düşük dirençli bir lehim elde edilebilmesi için yüzeylerin temizliği çok önemlidir. Lehimlenecek tüm yüzeyler, işlem öncesinde tel fırça, çok ince zımpara, çelik yünü vs gibi aşındırıcı malzemelerle temizlenmeli, sonra da alkollü veya tinerli pamukla silinmeli.

    Elinizde hiçbiri yoksa, hani şu eskiden kullandığımız, yeşil renkli kaba kurşun kalem silgileri vardır. onlardan bulun bir rafın çekmecenin köşesinden. onunla lehimlenecek yüzeyleri sil.

    Komponent bacaklarına da bir göz atmayı unutmayın. Depolandıkları yerlerin nemi dolayısı ile zaman içerisinde korozyona uğramış olabilirler. eğer öyle ise, onları da SiLMEYi unutmayın.

    3.Basamak

    Devre Elemanlarının Yerleştirilmesi
    Devre elemanı ve plaket lehim yüzeyinin temizlenmesinden sonra, elemanınızı yerleştirmeye hazırsınız demektir. Elemanı, bacaklarını pcb deki deliklere uyacak şekilde büktükten sonra yavaşça yerine itelim. Yerine taktığımız elemanın lehimleme esnasında yerinden çıkmaması için, pcb nin arka tarafından çıkan bacaklarını 45 derece açı ile bükebilirsiniz. Elemanın yerleştirilmesi sizce bitti ise ve eleman düşmeden yerinde durabiliyorsa bir sonraki adıma geçebilirsiniz.

    4.Basamak

    Isı Uygulanması
    Havyanın ucunda çok az bir miktar lehimi eritelim. Bu minik erimiş lehim parçası, havya ucundaki ısının eleman bacağına ve pcb deki lehimlenecek bakır yüzeye geçişini kolaylaştıracaktır. Fakat lehimlenmeyi sağlayacak asıl lehim değildir. Şimdi, eleman bacağını ve lehim yüzeyini ısıtmaya hazırsınız. Havyayı, hem pcb deki bakıra hem de eleman bacağına aynı anda değecek bir şekilde tutup her iki yüzeyi de ısıtalım. Normal boyutta elemanlar ve lehim yüzeyleri için 1-2 saniyelik bir ısıtma süresi yeterlidir. Yüksek güçlü, kalın bacaklı elemanlar ve bunlara göre hazırlanmış pcb ler için bu süre biraz daha uzayabilir.

    5.Basamak

    Lehimin uygulanması ve soğutma
    Devre elemanının bacağı ve lehim yüzeyi yeterince ısındığında lehim uygulamaya hazırsınız demektir. Lehim telinin ucunu, havya ile hala ısıtmakta olduğunuz eleman bacağı ve lehim yüzeyi ikilisine dokundurun. Havya ucuna değil.İkili yeterince ısınmışsa değdirdiğiniz lehim telinin ucu hemen eriyecek, sıvılaşıp, içindeki reçine ile karışınca iki ısınmış yüzeye hemencecik yayılıverecektir. Lehimlenecek yüzey tamamen lehim kaplanana kadar lehim telini itmeye, dolayısı ile lehim ilave etmeye devam edin. Kaplanma tamamlanınca önce lehim telini, sonra da havyayı işlem alanından uzaklaştırın (sıraya dikkat). Lehim bu anda hala akıcıdır. Plaketi sarsmayın, tamamen soğuyup sertleşmesini bekleyin. Eğer beklemez ve bu arada lehimlenecek iki yüzeyi hareket ettirirseniz soğuk lehim olarak adlandırılan istenmeyen durum karşınıza çıkar. Soğuk lehimlenmiş iki yüzey, zaman içerisinde birbirinden ayrılabilir, ayrılmasa bile normal bir lehime kıyasla direnci çok fazladır.

    6.Basmak

    Temizleme
    PCB üzerindeki tüm lehimler yapıldıktan sonra devrenizi tiner, alkol vs bir çözücü ile temizleyebilirsiniz. Böylece lehimlerin kenarlarında kalan artık reçinelerden vs kurtulmuş olacaksınız. Daha da uzun ömürlü bir devre elde etmek isterseniz devrenin lehim yüzeyini, yalıtkan ince vernik vs bir malzeme ile kaplayabilirsiniz. Böylece lehimleriniz zaman içerisinde oksitlenmez ve pırıl pırıl kalırlar.

    Soğuk Lehimler
    Bu, lehimin eleman bacağına ve/veya lehim yüzeyine iyi tutunamadığı durumdur. Soğuk lehim, uygulanan lehimle birleştirilen iki metalin, lehim işlemi bitip, lehim alaşımı tamamen sertleşmeden hareket ettirilmesi ile oluşur. Soğuk lehimler elektriksel açıdan kötü bağlantılardır ve devrenizin çalışmasını engelleyebilirler.

    Soğuk Lehim, tanecikli yapıdaki dış görüntüsü ve parlak olmayan gri renginden kolaylıkla tanınabilir ve gene aynı kolaylıkla düzeltilebilirler.

    Bir soğuk lehimi düzelmek için önce eski lehimin alınması gerekir. Lehim emici pompa ile çekebilir veya pcb nizi başaşağı tutup lehimi havya ile alttan ısıtarak lehimin havyaya akmasını sağlayabilirsiniz.

    Bu şekilde soğuk lehimi aldıktan sonra, aynı yere, yukarıda adım adım anlatıldığı gibi yeni bir lehim yapabilirsiniz. Tabi bu sefer lehimin kuruyana kadar sarsmamaya dikkat etmelisiniz.

    Lehimleme ipuçları ve kolay yolar.

    Lehimleme, sadece pratik yaparak iyi gerçekleştirebileceğiniz bir işlemdir. Bu ipuçları iyi lehim yapma amacınıza ulaşmada size yararlı olacaktır. İyi lehim yapmayı başardığınıza emin olmadan daha büyük boyutlu lehimleme gerektiren projelere girmemenizi tavsiye ederiz. Yoksa neden oluştuğu belli olmayan sorunları çözmek için çok vakit kaybedebilirsiniz.

    1. Soğutucu Kullanın Özellikle hassas devre elemanlarını lehimlerken, yüksek sıcaklığın elemanı tahrip etmemesi için, eleman gövdesi ile lehim bacağı arasında soğutucu kullanılması gerekebilir. Bu amaçla, bahsedilen noktayı kargaburunla tutmak iyi bir soğutma yöntemidir. Böylece lehimlenen bacağa uygulanan ısı, elemana ulaşmadan kargaburuna geçecek ve böylece eleman korunmuş olacaktır.

    2. Havya ucunu her zaman temiz tutun. Temiz bir havya ucu ısıyı iyi iletir ve lehimlenecek yüzeylere de iyi temas eder. Havya ucunu temizlemek için ıslak bir sünger parçası, ıslak bir bez veya bu amaçla yapılmış, ıslatılarak kullanılan özel süngerlerden kullan.

    3. Lehimlerinizi tekrar kontrol edin..Yaptığınız lehimleri bir ohmmetre direnç ölçer ile kontrol etmek iyi bir fikirdir. Eğer ölçülen direnç, 10-15 ohm u geçiyorsa, o lehimin yenilenmesinde fayda var.

    4. Uygun havya kullanın. Büyük bir lehim bölgesini 30W lık havya ile ısıtmak, 150W lık havya ile ısıtmaktan çok daha uzun sürecektir. Aynı şekilde, pcb üzerine lehimlemekte olduğunuz BC serisi minik bir transistörü ısıtarak kavurmak da 30W lık havya ile daha zor olacaktır. Yani, pcb üzerinde lehim yapıyorsanız 30W ı geçmeyin, ama metal şasiler vs üzerinde sık sık lehim yapmanız gerekiyorsa, bir kenarda 100W lar civarında bir havya daha bulundurulmalı.

    5. Her zaman, küçük parçaları önce lehimleyin. Dirençleri, kısadevre tellerini, diodları ve benzer malzemeleri, kondansatörlerden, transistörlerden vs büyük parçalardan önce lehimle. Bu devre yapımında büyük kolaylık sağlar.


    Lehim Sökme

    1-Araçlar
    Bu işlem için havya ve lehim emici pompa gerekli. Havya dediğimiz araç, lehim yapmakta kullanılan, lehimi eritmek amaçlı, elektrikle çalışan bişidir . 15-30W güç aralığındaki havyalar, birçok elektronikçinin tüm işlerini halletmesi için yeterli olacaktır. Ben şahsen taa lisede almış olduğum 20W lık tahta saplı havyamı kullanmaya devam ediyorum. Benzerleri şu anda da 3 milyon gibi fiyatlara satılıyor.
    Daha yüksek güçlü bir havya kullanmak, biraz daha hızlı çalışmanın avantajının yanında, lehimlenen plaketi veya devre elemanını yakarak hasara uğratma riskini de beraber getirir.
    Tabanca şeklinde havyalar da mevcuttur ama pek tavsiye edilmez (nedenleri için lehim yapımı ile ilgili yazımızı okuyunuz). Lehim emici araç seçiminiz de önemlidir. Bunların iki çeşidi bulunmaktadır. Havalı emiciler (Lehim pompaları) ve lehim fitilleri.
    Her ikisi de aynı işi yapmakla birlikte yöntemleri değişiktir. Bulabilirseniz ikisini de deneyip sonuçlarını görmenizde fayda vardır. Her ikisinin de daha faydalı olacağı özel durumlarla karşılaşılabilir.
    Lehim emici pompalar genellikle büyücek şırıngalara benzeyen araçlardır. İçinde kuvvetlice bir yay bulunan bir gövde, tepede bu yayı sıkıştırmak için kullanacağınız bir düğme, tam ortada yayı serbest bırakmak için başka bir minik düğme ve uçta da lehimi emecek olan plastik uç.
    İşlem de şöyle yapılıyor. En tepedeki düğmeyi pompanın ortasına kadar uzanan yuvası boyunca itip klik sesi ile yerine oturturuz. Böylece pompayı kurmuş oluruz. Sonra pompanın emici ucunu, havyayla ısıtıp erimiş hale getirdiğimiz lehime yaklaştırır ve ortadaki minik düğmeye basarız. Böylece kurduğumuz yay serbest kalır ve kurma kolu hızla başlangıç pozisyonuna geçer. Bu hareket sonucu emici uçta oluşan düşük basınç yüzünden, zaten erimiş durumda olan lehim kendini hüüüp diye pompanın içinde bulur.

    Lehim fitili denen şey ise çok daha basit yapıdadır. Aslında bakır bir fitildir de denebilir. ince bakır tellerin burulması ile oluşturulmuş olup pek ucuz bişey değildir. Kullanımı da oldukça basittir. Fitilin ucunu sökülecek lehime değdirir ve lehimi ısıtırsınız. Eriyen lehim tutunduğu yeri bırakıp, bu geniş bakır yüzeye geçecek ve yayılacaktır.
    Lehim pompaları hem daha ucuz hem de daha kolay bulunur durumda olduklarından fitillerle uğraşmanızı pek tavsiye etmem.

    Lehim sökme işlemi sırasında oluşabilecek reçine ve pcb kaplama yanık dumanları çok zararlıdır ve asla solunmamalıdır. Bu işlemleri iyi havalandırılan ortamlarda yapmakta fayda vardır. Ek olarak erimiş lehim de oldukça akıcıdır ve 200 dereceyi aşan sıcaklığı ile değdiği yere hemen yapışır ve yakar. Ucunda erimiş lehim olan havyanızı sallamaya kalkmayın. Ne mi olur? Mesela akan lehim elinize yapışır ve 2 saniye boyunca baya canınız sıkılabilir Gözünüze vs sıçramasından hiç bahsetmiyorum. Aman diyim, allah korusun. dikkat edin.

    2-Yüzeyin Hazırlanması

    Lehim yapılması işleminin tersine, sökülmesinde yüzey açısından pek bir zorluk yoktur. Isıtmaya başlamadan önce sökülecek lehim etrafında lehim pastası, toz, kir vs maddelerin olmaması yeterlidir. Bu maddeler temizlenmezse havyanızın ucu kısa zamanda kirlenecek, aşınması hızlanacaktır.

    3-Isı Uygulanması

    Havyanın ucunu, aynı anda hem lehime hem de elemanın ucuna değecek şekilde tutunuz. Normal boyuttaki devre elemanlarının lehimin erime sıcaklığına kadar ısınması 1-2 saniye kadar sürecektir. Daha büyük elemanlar ve lehim yüzeyleri için bu süre biraz daha fazla olabilir.

    4-Lehimin Sökülmesi

    Lehim Emici
    Pompa kolundan ses gelir ve yerine oturana kadar aşağı bastırılmalı. Eğer lehim emici daha önce kullanıldıysan ağzında katılaşmış olan bir lehim parçası da kolu aşağı bastırdığınız zaman dışarı atılacaktır. Lehim emiciyi kurduktan sonra, emici ağızı, erimiş lehime yaklaştırıp pompanın yanındaki tetik düğmsine basalım. Kurma kolu hızla yukarı çıkarken, ağız kısmında oluşan emme, erimiş haldeki lehimi hüüp diye pompanın içine çekecektir. Emicinin ucu plastik olduğu için sıcaklıktan biraz yumuşayabilir. Bunun zararı yoktur. Ama uzun süreli ısıtmalar uca zarar verebilir. Dikkatli olun. Tüm lehimin emilmesine kadar, bu işlemi bir iki kere daha tekrar etmeniz gerekebilir.

    Lehim Fitili

    Öncelikle bakır fitili ısıt. Ucunu emilecek lehime değdirdiğiniz fitili, hemen lehimin üzerinden başlayarak ısıt. Birkaç saniye içinde fitil gereken sıcaklığa ulaşacak ve değdirdiği lehimi eritecektir. Eriyen lehim, fitilin telleri arasına doğru ilerleyecektir. Fitilin tamamen lehimle dolan kısmı kesilerek tüm lehim emilene kadar işleme devam et.

    5-Temizleme

    Üzerindeki lehimi emdiğiniz lehim yüzeyini, kalma ihtimali olan reçine artık lehimlerden iyice temizle. Bu amaçla çok ince zımpara veya çelik yünü adı verlen temizleme gereçlerinden kullanabilirsin.

    Hasarlı Lehim Yüzeyleri

    Bu sırasında lehim yüzeylerine kısmen zarar vermeniz kuvvetle muhtemeldir. Bu, genelde lehim yüzeylerinin plaketten kalkması şeklindedir. Bu durumda lehim yüzeyini aşağıya bastırıp plaketi aynen bırakabilirsin. Bakır yollar hasar görmediyse bu durumun pek zararı yoktur. Lehim yenilendiğinde lehim yüzeyi de gelen lehimle beraber güçlenecektir. Eğer bakır yollar da hasarlı, kopuk ise, kopuk bölümlerin iki tarafı hafifçe kazındıktan sonra ince bir bakır tel , kesilmiş direnç bacağı vs kullanılarak lehimlenmeli ve birleştirilmeli. Tam kopma noktasından birleştiremiyorsan yolları izleyip nerelere kadar gittiğini gördükten sonra aynı yol üzerinde bulunan uygun bir lehim yüzeyine kablo ile atlama yaparak da pcb nizi tamir edebilirsin.

    Lehim sökmek de aynen lehim yapmak gibi pratik yapıldıkça daha iyi başarılan bir işlemdir.

    Soğutucu Kullanmalı. Yüksek sıcaklığa dayanamayacak elemanların bozulmasını engellemek için kullanılır. Eleman bacağına, elemanla lehimlenen nokta arasından temas ederek fazla ısıyı alan bir metal parçası olabilir veya ince uçlu bir kargaburun aynı işi görür.

    Havyanızın ucunu temiz tut. Temiz bir havya ucu daha iyi bir ısı iletimi sağlar. Temizlik için ıslatılmış havya temizleme süngerlerinden kullanabilirsin.

    Lehim bölgelerini ve bakır yolları kontrol et. Lehim sökümü sırasında elektriksel iletimi engelleyecek şekilde bir hasar oluşup oluşmadığını böylece anlayabilirsin. Eğer oluşmuşsa, yukarıda anlatıldığı şekilde bunu tamir edebilirsin.

    Uygun güçte havya kullan. Bir elemanı 150W bir havya ile ısıtmak kısa sürede gerçekleştiği gibi o elemanı hasara uğratmak da aynı şekilde kolayca olur. Devre elemanları için en fazla 30W havya kullanılmaalı. Şase bağlantıları veya daha büyük işler için daha yüksek güçlü havyalar kullanılabilir.

    İşe göre hem lehim emici hem de lehim fitili kullan. Lehimin çoğunu emici ile alıp, kalan minik miktarları tamamen temizlemek için lehim fitili kullanırsanız iyi olr.







+ Yorum Gönder
5 üzerinden 5.00 | Toplam : 1 kişi