Harput-Elazığ Kültürü

+ Yorum Gönder
Şehir ve İlçeler ve Doğu Anadolu Bölgesi Bölümünden Harput-Elazığ Kültürü ile ilgili Kısaca Bilgi
  1. 1
    gakgoşum
    Yeni Üye
    Reklam

    Harput-Elazığ Kültürü

    Reklam



    Harput-Elazığ Kültürü

    Forum Alev
    Elazığın kültürel özellikleri

    HARPUT KÜLTÜRÜ

    Elazığ-Harput hem stratejik hem de doğaI kaynakları nedeniyle Paleoiotik dönemden beri yerleşmeye sahne olmuştur. Türk hakimiyetine kadar eski kavimler yörede önemli devletler ve uygarlıklar kurmuşlardır. 1085 yılından sonra Türkler Harput ve civarını kale ve askeri şehir konumundan çıkartmaya başlamış, Osmanlı imparatorluğu döneminde ise kültür, sanat ve ticaret merkezi haline getirerek, Harput’un her zerresine Türk damgasını vurmuşlardır.

    Dünün kalesiyle, mektep ve medreseleriyle, camileri, hanları hamamları çarşıIarı alim ve sanatkarları ile ünlü Harput’u; ayni özeliklerini zaman içerisinde geliştirerek, bugünün üniversitesi, eğitim ve öğretim kurumları, ulaşıma, alim ve sanatkarları; gelişmekte olan ağır sanayii ile bölgenin önemli bir merkezi haline getirmekte olan Elazığını ortaya çıkarmıştır.

    Binlerce yıldır insanların üzerinde yaşadığı Harput, Türk sahiplerinin Orta Asya’dan getirdiği öz değerleriyle çok zengin ve anlamlı bir hayat tarzı ortaya koymuştur. Bu sebeple ilimiz kültür unsurları bakımından çok zengin değerlere sahiptir. örf, adet, gelenek ve görenekleri, törenleri, türkü ve manileri, halk tecrübesini yansıtan halk hekimliği, geleneksel el sanatları ve halk oyunları, mutfağı vb. milli kültürümüz içerisinde kendine has özellikleriyle ölümsüz yerini almıştır.

    Giyim-Kuşam

    Günümüzde Elazığ insanları çoğunlukla çağdaş giysileri tercih etmektedirler. Ancak köylerde geleneksel giysilerin de kullanıldığını görmek mümkündür.Şehir merkezlerinde kadınlar modern giyimi takip ederler. Bununla birlikte orta yaşın üzerindeki kadınların manto giyip başlarına örtü taktıkları görülmektedir. Çok az da olsa çarşaf giyen yaşlı kadınlara da rastlanır.

    Erkek giysisi ceket, pantolon, gömlek ve kunduradır. Köylerde bu giysi biçiminde farklılıklar görülür. Köylerde erkekler gömlek, kolsuz yelek, şaIvar giyerler. Kundura bu giysiyi tamamlar.

    Geleneksel Mahalli Kıyafetler
    Harput insanın giyime olan düşkünlüğü bu kültürün oldukça gelişmesine ve zenginleşmesine vesile olmuştur. Özellikle kadın giysilerinin çeşitIiIiği giyim zevkinin çok yüksek oIuşunun en beIirgin göstergesidir.

    Kadın Giysileri

    Harput kadın giysileri temelde iki grupta incelenir.
    İç Giysiler: yelek, köynek, miso, don ve tumandır
    Dış Giysiler: kendi aralarında 4 bölüme ayrılır.

    Evdelik Giysiler

    Elazığ ve çevresinde bugün dahi iş yaparken giyilen bir kıyafettir. Karadon ve geyime olmak üzere iki parçadan meydana geIir. İş esnasında kollara kolçak takılır. Ayakkabı ve çorap bu giysiyi tamamlar. Başa tülbent veya çit bürükleme biçiminde örtülür.

    Sokak Giysileri

    1889 yılından sonra, padişahın emriyle sokağa çıkarken çarşaf giyinilmeye başlanmıştır. çarşaftan önceleri renkli desenli ipekten yapılmaktayken daha sonraları düz siyah ipek veya pamuklu kumaştan yapılmaya başlanmıştır. Pelerinli çarşaf ve düz çarşaf olmak üzere iki tip çarşaf kullanılmıştır.

    Gelin Giysileri

    Gelin giysisi misafirlik elbiselerin en güzelidir. Duvak bu giysiyi tamamlar. Gelin duvağı iki türlüdür. Kırmızı üzeri pullarla işli olan duvak ve kalın kumaştan yapılan etrafı büzülerek saçın arkasına takılan duvak. Başa taç takılır ve tacın iki kenarından teller sarkıtılır.

    Takılar

    Harput giysisinin tamamlayıcı öğesidir. Altın gümüş takılarda en çok elmas, akik, mercan gibi değerli taşlar kullanılır. Harput giysileri ile birlikte kullanılan takılar günümüz Elazığ’ında da kutlanılmaktadır. Bunlar; yüzük, bilezik, küpe, altın dizisi, kolye, dal (bronş), saat, humpul ve kemerdir. Kadınlar takıların yanı sıra gözlerine sürme ye kaşlarına rastık çekerler. Saçlar, eller, ayaklar kınalanır.

    İĞNE OYACILIĞI

    İğne oyacılığının tarihi, yörede oldukça eskidir. Özelikle Türk kadının el emeğini, göz nurunu ve estetik anlayışını yansıttığı oyalar, adeta birer küçük sanat abidesidir. Sergilendiği yeri gül bahçesine çeviren, örtüldüğü yüze büyülü bir güzellik katan oyalarımızın eşine dünyanın hiç bir yerinde rastlanılmayacağını hiç çekinmeden söyleyebiliriz.

    Oyacılık, nineden toruna geçen ve eli biraz iğne tutabilen kız çocuğunun hemen öğrenmeye başladığı bir sanattır.

    Dün olduğu gibi bugünde çeyiz sandıklarının demirbaş malzemesi olan oyalı yazmalar sanat eserleri olmalarının yanında motifleri ve yapılış tarzının bizlere verdiği kültürel mesajlarla da kültür tarihimiz açısından fevkalade önem arz eder.

    Elazığ Kültür Müdürlüğünün 1985 yılından beri açmış olduğu, Elazığ iğne oyaları ve oyalı yazmaları ödüllü yarışma ye sergileri sonucunda, oyacılık sanatı yeniden canlanmış oyalarımıza pazar imkanı sağlanmıştır. İşleyen bir yapıya kavuşturulan iğne oyacılığı, ilin çayda çırası kadar meşhur olmuş ve Elazığ’ı tanıtan turistik eşya olma özelliğine de kavuşmuştur.

    El emeği-göz nurunun en küçük motifine kadar yansıdığı oyalar, onu dokuyan kadınlar duygularının ve sanat gücünün terkibinden doğan birer sanat abidesi durumundadır.

    Geleneksel kültürümüzde sözsüz konuşma aracı 200’e yakın çeşidi olan, sadece iğne ile ve ipeğin ağartılarak boyanması ile yapılan yazma oyaları, geleneksel motiflerle birlikte günlük olaylardan esinlenerek alınan yeni motiflerle de zenginleşerek yaşamaya devam etmektedir.



  2. 2
    beyyurdu23
    Yeni Üye

    --->: Harput-Elazığ Kültürü

    Reklam



    reklam yasak!!!

    Böylesi bir forumu gündeme getirdiği için Gakkoşum a çok teşekkür ediyorum. Türkiyenin en eski ve bir o kadar da geniş bir kültürüne sahip olan Harput kültürü malesef zamanın acımasızlığında sessiz kalmış ve kendi özbenliğini yitirecek hale gelmiştir. Taa Amerikalara kadar giden ilk kültür olan Harput kültürümüzü bu forum sayfasından başlayarak günyüzüne çıkarıp gelecek nesillere ve hatta başka kültürlere örnek teşkil edecek bir yatırım yapalım. Herkesin bu foruma katılmasını gönülden arzu ediyorum...
    ELAZIĞ VALİSİ MUAMMER MUŞMAL: ``HARPUT, ARTIK ESKİ ÖZELLİKLERİ YENİDEN CANLANIR HALE GELECEK
    Tarih: 25/02/2007 Bu haber, 55 kez okunmuştur.
    Elazığ Valisi Muammer Muşmal, Harput'un eski özelliklerinin yeniden canlanacağını belirterek, ''Harput'ta, en azından bundan sonra yapılabilecek her şey hem aslına, hem de tarihi dokuya uygun olacak'' dedi. Elazığ'ın tarihi dokusunu ortaya çıkarmak amacıyla yapılan çalışmalar hakkında AA muhabirine bilgi veren Muşmal, Harput Kalesi'nde yapılan kazıda, ''camisiyle, vali konağıyla, kalaycı dükkanlarıyla, o dönemin kentinin tüm özellikleriyle hiç bozulmamış bir Osmanlı mahallesi ortaya çıkarıldığını hatırlattı. Muşmal, söz konusu çalışmaların üçüncü yılına girdiğini belirterek, ''Biz bu sene Özel İdare'den biraz da kaynak aktararak, bu kazıları artırmayı ve orayı inşallah hem tarihe, hem de kültüre kazandırmayı düşünüyoruz. Bunun haricinde, Harput, 4000 yıllık bir uygarlık merkezi. Burada 17 adet vakıflara ait tarihi eser var. Bunların tamamı 2007 yılı içinde onarılacak'' diye konuştu. Çalışmaları devam eden ''Koruma Amaçlı İmar Planı''nın tamamlanmak üzere olduğunu ifade eden Muşmal, şunları söyledi: ''Harput, artık eski özellikleri yeniden canlanır hale gelecek. Yıkılan binaların yerine, aslına uygun olarak yenileri yapılacak. Mevcutlar onarılacak. Burada güzel bir çarşı yapmayı düşünüyoruz. Yıllarca Elazığ'a hizmet etmiş çeşitli sanat dalları, zanaatkarlar burada yeniden canlandırılacak. Semercilik, şekercilik, ayakkabıcılık, 8 köşeli şapka gibi, Elazığ'ın özelliğini yansıtan çarşı oluşturulacak. İmar planı bittikten sonra Harput yeniden bölgenin aydınlatan bir ışığı şekline gelecek.'' -TARİHİ DOKUYA UYGUN TUVALET- Elazığ Valisi Muammer Muşmal, Elazığ'ın tarihi dokusuna uygun umuma açık tuvaletler yapmayı düşündüklerini de belirterek, şöyle konuştu: ''Dokuya uygun olarak yapılsın diye Vakıflar Bölge Müdürlüğü özellikle bunu istedi. Onlar tarihi dokuya uygun proje yaptırdılar. Harput, bu yazın inşallah tarihi dokuya uygun tuvaletine kavuşmuş olacak. Normal, dokuya ters gelmeyecek bir tuvalet yapılacak. Sırıtmayacak yani. Tarihi dokuya uygun olmayan binalar da var, derme çatma binalar da var. Şimdi İmar Planı olmadığı için her gelen dönem, her gelen belediye kendine göre bir şeyler yapmış, yol yapmış, bina yapmış. İmar Planı bittikten sonra hiç kimse rast gele bir şey yapamayacak. Harput'ta, en azından bundan sonra yapılabilecek her şey hem aslına, hem de tarihi dokuya uygun olacak. Mevcutlardan düzenlenebilir olanlar, aslına uygun hale getirilebilir olanlar getirilecek.'' Bu arada, söz konusu tuvaletin, Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından yer altında inşa edileceği öğrenildi. Anıtlar Kurulu onayıyla hayata geçirilecek proje kapsamında tarihi dokuya uygun bir şadırvan da yapılacağı kaydedildi.







  3. 3
    maratoncu23
    Yeni Üye
    Elazığ Hakkında çeşitli bilgileri bulabileceğiniz. Elazığın Ağın İlçesiyle ilgili ağırlıklı yayın yapan yeni bir site

    www.aginkulturu.com







+ Yorum Gönder
elazığın kültürel özellikleri,  elazığ kültürü,  harput kültürü,  elaz,  ELAZIĞ KÜLTÜRÜ
5 üzerinden 5.00 | Toplam : 2 kişi